﻿<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Удмурт дунне &#187; Удмуртлык</title>
	<atom:link href="http://udmdunne.ru/category/%d0%b3%d0%b5%d1%80%d0%b4/%d1%83%d0%b4%d0%bc%d1%83%d1%80%d1%82%d0%bb%d1%8b%d0%ba/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://udmdunne.ru</link>
	<description></description>
	<lastBuildDate>Fri, 18 May 2012 05:04:35 +0000</lastBuildDate>
	<language>en</language>
	<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>http://wordpress.org/?v=3.2.1</generator>
		<item>
		<title>Мукет шунды, мукет кизилиос&#8230;</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%bc%d1%83%d0%ba%d0%b5%d1%82-%d1%88%d1%83%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d1%83%d0%ba%d0%b5%d1%82-%d0%ba%d0%b8%d0%b7%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d0%be%d1%81/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%bc%d1%83%d0%ba%d0%b5%d1%82-%d1%88%d1%83%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d1%83%d0%ba%d0%b5%d1%82-%d0%ba%d0%b8%d0%b7%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d0%be%d1%81/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 24 Apr 2012 08:40:19 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2829</guid>
		<description><![CDATA[Кылем арын ортчем калыкез лыдъян-чотан возьматӥз: Яр ёросын 15 сюрс 286 улӥсез. Ог 60 процентэз &#8211; удмуртъёс, 32-ез &#8211; ӟучъёс, 1,8-эз &#8211; бесерманъёс, 1,5 процентэз &#8211; бигеръёс. Озьы ке но тапалан 14 школа пӧлысь 7-аз гинэ дышето удмурт кылэз. Но туннэ таосты но мырдэм утё. Кылсярысь, чылк-чылк удмурт Байдагуртысь 9 классъемзэ вуоно дышетскон арысен пытсаны [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="attachment_2830" class="wp-caption aligncenter" style="width: 470px"><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/58-6.jpg" rel="lightbox[2829]"><img class="size-full wp-image-2830" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/58-6.jpg" alt="" width="460" height="528" /></a><p class="wp-caption-text">Яр палъёсысь пиналъёс.</p></div>
<p><strong>Кылем арын ортчем калыкез лыдъян-чотан возьматӥз: Яр ёросын 15 сюрс 286 улӥсез. Ог 60 процентэз &#8211; удмуртъёс, 32-ез &#8211; ӟучъёс, 1,8-эз &#8211; бесерманъёс, 1,5 процентэз &#8211; бигеръёс. Озьы ке но тапалан 14 школа пӧлысь 7-аз гинэ дышето удмурт кылэз.</strong></p>
<p>Но туннэ таосты но мырдэм утё. Кылсярысь, чылк-чылк удмурт Байдагуртысь 9 классъемзэ вуоно дышетскон арысен пытсаны медо.</p>
<p>Байдагуртын школазы выль ӧвӧл ни. Озьы ке но анай-атайёс туж шумпото: асьсэлэн визьнодан юртсы вань. Мынон-бертонэз кыдёкын ӧвӧл, пичиос понна сюлэм каньыл. Но таӵе шумпотонзэс куд-огезлэн шори люкемез чик уг поты, шӧдске.</p>
<p>- Нырысетӥ сентябре школае 17 пинал сяна уг лыкты. Улӥсез но гуртын 200 пала гинэ. 6 аресозь нылпиоссы 18 кузя. Демографияя югдурзы азьланяз ӟеч пала берыктӥськоз шуыса, оскон туж пичи. Озьыен, школаез возён &#8211; токма коньдон кисьтон кадь луыса кошке: тыллы, эстӥськонлы, уждунлы. Капчигес школаез пытсаны но нылпиосты артысь Биграгурт (Дизьмино) шор ёзо школае нуллыны. Таос вискын ог 7-8 иськем гинэ. Сюресэз но тупатъямын. Ог сю метрез гинэ уродгес. Но сое лэсьтозы, вылды, &#8211; вера Биграгурт муниципал кылдытэтлэн кивалтӥсез Елена Игнатова.</p>
<p>Ярам, сюресэз кышъялозы, автобус висъялозы. Нылпиос чебергес юртъерын визь люкалозы, тросгес эшъёс шедьтозы. Озьы ке но сюлэм туж зол бӧрдэ. Малы? Биграгурт шор ёзо школаын удмурт кылъя урокъёссы воксё ӧвӧл. Сое татын факультатив амалэн но уг дышето! Нош Байдагурт удмурт пиналъёсты будэтон ласянь туж умой инты вал.</p>
<p>Зэм, Яр ёросысь дышетонъя управлениен кивалтӥсь Елена Кротова оскытыны выре: Байдагуртысь школа пытсаськиз ке, Биграгуртын усьтозы удмурт кылъя факультатив. Но со отын ноку ӧз ужалля бере, усьтӥськемезлы но оскон сыӵегес ай.</p>
<p>Байдагуртын мумы-бубыос лулӟыло: садэз школалэн липет улаз ик усьтысалзы ке, бадӟымъёсыз но татын ик визь люкасалзы на. Но Елена Кротова меӵак шуиз:</p>
<p>- Нылпи сад отчы усьтӥмы ке но, школаез ум кельтэ ни. Ляб школа со. Нокыӵе кружокъёс но секциос отын уг ужало. Вань классъёсы но ӧвӧл. Солэсь ортчыт &#8211; сыӵе югдур куд-ог мукет гуртъёсын но. Азьланяз таосты но, мыл потэ-а, уг-а, пытсано луомы. Но ваньмыз та али вераськон гинэ ай. Кин тодэ, вуоно арын школазэс, оло, кельтомы на.</p>
<p>«Ваньмыз та вераськон гинэ ай» шуэмлы туннэ мон уг оскиськы ни. Та выллем ик югдур вал 2010-тӥ арын Эгра ёросысь Мазьги (Лонки-Ворцы) школаын. Дышетскисьёссы ӧжыт шуыса, татысь куд-ог классъ-ёсты выжтӥзы Чутыре. Интыысь кивалтӥсьёс оскытӥзы вал, Чутырын удмурт кылъя факультатив ужа. Бератаз гинэ кылӥськиз: пӧяллям. Татын нокыӵе факультатив уг ужа! Ярын но тазьы ик луыны быгатоз.</p>
<p>Школалэн директорез али ик киоссэ лэзьям ни, лэся: мар, пе, мон каром та югдурын? Шуисько солы: школаяды нылпи сад усьтӥзы ке, юртъерез шунтыны всё равно сомында ик коньдон кошкоз, озьыен, нюръяськоно дышетскись-ёсты понна. Но тазьы верамме со уг но кылы, кожалод. Ма, школазэс быдтон сярысь вераськонъёс кемалась нуо ни уго. Та аръёс ӵоже сое, оло, пытсасалзы ни кемалась. Но пумитъяськисьёс шедьылћзы. Тужгес зол нюръяське та школаез ас вакытаз йылпумъям мурт, нациосын ужан политикая министр Владимир Завалин. Туннэ но Владимир Николаевич шуэ:</p>
<p>- Байдагуртъёс мед тодозы: ум сётэ школазэс быдтыны.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>* * *</p>
<p>Одӥгез, кыкез, куинез, дасэз удмурт школа пытсаськиз ке, мар луоз азьланяз? Кин но со шуоз, вылды: мар сюлмаськиськоды, интыяз выль удмурт классъёс усьтӥсько ук.</p>
<p>Зэм, удмурт кыл понна бырем адямиос вань на туала арын но. Кылсярысь, али можгаос туж зол бергало та пумысен. Можга ёросын 17 школаын туннэ дышето удмурт кылэз предмет чот. Со вань школаос пӧлысь 63 процентэз. Городаз 3 школаын дышето. Со &#8211; 33 процент. Матысь дыре та лыдпус эшшо но йылоз. Городысь 1 номеро школаын уго усьтыны туртто удмурт класс.</p>
<p>Туннэ удмурт кылэз 1 номеро школаын дышетэ 180 пинал. Но директорзы Вера Насырова таин гинэ уг буйга, шуэ:</p>
<p>- Удмурт кылэз татын дышетозы арняяз 5 час. Субботаосы программаямы пыртыны турттӥськом фин кылэз но. Тазэ арняяз 2 час дышетозы. Ветлозы татчы городысь но ёросысь нылпиос. Могӟет вань: сыӵе классэз ӝогак гинэ усьтыны уг луы. Шуо ке но, ваньмыз директор киын, мар каремез потэ, мед кароз. Улонын воксё но озьы гинэ ӧвӧл ай. Министерство соглаш луэмзэ ӧз возьматы ке, номыр уд кары. Удмурт кылъя огшоры предмет нуыны лицензия кулэ ӧвӧл. Ми али но арняяз 3 час удмурт кылэз дышетӥськомы. Нош солэсь тросгес час пыртыны малпаськид ке, пӧсяны кулэ. Кружокъёс чотын нуомы на арняяз 3-4 час краеведениез.</p>
<p>Городын 1 номеро школаын гинэ 9-тӥ класс бере удмурт кылын экзамен сёто. Отысь пиналъёс гинэ 10-тӥ-11-тӥ классъёсысь удмурт кылъя но литературая олимпиадаосы пырисько. Директорлэн креслоысьтыз ӧз пезьгытэ ке, та системаез куашкатыны уг сёты. Быдтыны туж капчи, нош выль сямен пушйытыны, оло, ноку уд пӧрмыты ни, &#8211; шуэ Вера Насырова.</p>
<p>Со пала туж зол дурбасьтэ «Удмурт кенеш» огазеяськонлэн Можга ёзэныз кивалтӥсь Семён Павлов:</p>
<p>- 2009-тӥ арын Удмуртиын закон кутӥзы: ӟуч но удмурт кылъёслэн огкадь кужымзы, кыксы но &#8211; государственной. Но улонын озьы ӧвӧл. Асьтэос учке ай. Программае кыӵе ке выль предмет пырто ке, сое выжыято удмурт кылъя предметэз кулэстэм чотын. Нош Башкириын, Татариын асьсэ вордскем кылзэс ку мултэс каризы ни? Отын уг ик юало, потэ-а дышетэмед бигер кылэз. Ачид котькыӵе выжыысь потэмын мед луод, одно ик дышетоно. Нош асьме дорын мукет шунды, мукет кизилиос пишто шат?</p>
<p>«Удмурт кенеш» огазеяськонлэн кивалтӥсезлэн воштӥсез, нациосын ужан политикая министрлэн воштӥсез Татьяна Ишматова пусъе:</p>
<p>- Тросгес директоръёс можгаослэсь адӟем карысалзы ке, югдур туж ӟеч луысалыз. Туж данъяськисько 1 номеро школалэн кивалтӥсеныз Вера Насыроваен. Ачиз ӟуч ке но, удмуртъёс понна вань сюлмыныз висе. Вала, сое дышетон туала арын туж кулэ шуыса. Удмурт кылъя дышетӥсьёслы но уг ёрмы. «Удмурт кенеше» аслэсьтыз малпанъёссэ но котьку меӵак ивортэ. Кылэз дышетыны мылкыд карисьёс тросгес мед луозы шуыса, пе, тодмо удмурт адямиосын пумиськон ортчытъяны юрттэ вал. Сыӵе куронэн вазиськыкузы, кызьы палэнэ кылёд меда? Удмурт класс усьтыны одно ик соослы юрттом.</p>
<p>Визьмо адямиос али валало: удмурт кыл кулэ. Тужгес но городъёсын сюлмасько сое школае предмет чотын выжыятыны. Можга сыӵе городъёс пӧлы пыре. Жаляса верано, гуртын югдур али тыпак мукет. Татын адямиос малы ке золгес пумитъясько сое дышетонлы, улонын люкетэ гинэ, шуо. Но ведь ӵапак гуртын гинэ, анай-атайёсыз, эшъёсыз пӧлын нылпи чылкак удмурт будыны быгатэ. Город &#8211; со город, отын џемгес кылӥське ӟуч кыл. Озьыен, карын пиналэз быдэсак удмурт карыны уд быгаты. Гуртын удмурт кыл быриз ке, сое мукет азьын кужмысь улӟытыны туж шуг луоз, &#8211; вера Татьяна Ишматова. &#8211; Соин ик Ярысь Байдагурт школаез кельтон пумысен кивалтӥсьёсын одно ик вераськомы.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>* * *</p>
<p>Байдагуртын школазэс пытсазы ке, калык отысь пумен выжоз мукет азе. Азьланяз гурт но кулоз. Школа, медпункт но магазин гинэ возё уго гуртэз.</p>
<p>Зэм, та сярысь туннэ, оло, туж ӧжытэз малпаське. Уж пӧлы выемен, дыр уг тырмы, вылды. Соин ик Байдагуртысь школаез ворсанъя мумы-бубыос но сокем уг пумитъясько. Но, оло, сэзъялскыны кулэ ни?</p>
<p>Елена Сараматова.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%bc%d1%83%d0%ba%d0%b5%d1%82-%d1%88%d1%83%d0%bd%d0%b4%d1%8b-%d0%bc%d1%83%d0%ba%d0%b5%d1%82-%d0%ba%d0%b8%d0%b7%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d0%be%d1%81/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Ашальчи сьӧраз валтэ</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%b0%d1%88%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d1%87%d0%b8-%d1%81%d1%8c%d3%a7%d1%80%d0%b0%d0%b7-%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d1%82%d1%8d/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%b0%d1%88%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d1%87%d0%b8-%d1%81%d1%8c%d3%a7%d1%80%d0%b0%d0%b7-%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d1%82%d1%8d/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 06 Apr 2012 10:50:24 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Ашальчи Оки]]></category>
		<category><![CDATA[Удмурт нылкышно кенеш]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2738</guid>
		<description><![CDATA[Дано удмурт кылбурчилэн Ашальчи Окилэн вордӥськем нуналаз Удмурт нылкышно кенеш ортчытӥз куинь ар ужамезлы йылпумъянъёсъя но быръёнъёсъя конференция. Огазеяськонлэсь ужамзэ ӟечен лыдъямын, нош нылкышно кенешен кивалтыны азьланяз но оскемын Надежда Степановалы. Удмурт нылкышно кенеш берло аръёсы бадӟым саклык висъяз клубъёс кылдытонлы, покчи нылпиосын, егит семьяосын ужанлы, семьяын кылдӥсь шуг-секыт ужпумъёсты, гуртъёсы потаса, психологъёсын но мукет [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="attachment_2739" class="wp-caption aligncenter" style="width: 470px"><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/48-6.jpg" rel="lightbox[2738]"><img class="size-full wp-image-2739" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/48-6.jpg" alt="" width="460" height="490" /></a><p class="wp-caption-text">Конференция кутскиз удмурт гимнэн.</p></div>
<p><strong>Дано удмурт кылбурчилэн Ашальчи Окилэн вордӥськем нуналаз Удмурт нылкышно кенеш ортчытӥз куинь ар ужамезлы йылпумъянъёсъя но быръёнъёсъя конференция.</strong></p>
<p>Огазеяськонлэсь ужамзэ ӟечен лыдъямын, нош нылкышно кенешен кивалтыны азьланяз но оскемын Надежда Степановалы.</p>
<p>Удмурт нылкышно кенеш берло аръёсы бадӟым саклык висъяз клубъёс кылдытонлы, покчи нылпиосын, егит семьяосын ужанлы, семьяын кылдӥсь шуг-секыт ужпумъёсты, гуртъёсы потаса, психологъёсын но мукет специалистъёсын сэрттон-пертчонлы. Та уж азьланяз но нуиськоз. Валтӥсь интыын азьло аръёсы но вал, вуоно ньыль арлы но луоз нылпиосты анай кыллы дышетон.</p>
<p>Ужзэ паськытгес радъян вылысь удмурт нылкышно кенеш кусыпъёс юнматыны малпа мукет нылкышно огазеяськонъёсын но пӧртэм клубъёсын, семьяослы юрттэт сётонэз ёрос администрациосысь социальной ужпумъёсын вырись ёзъёсын радъялоз.</p>
<p>Конференцилэн кыкетӥ люкетэз сӥземын вал Ашальчи Оки нимо премиез сётонлы. Национальной премилэн лауреатъёсыз луизы писатель но журналист Римма Лаптева но Кезысь ужбергатӥсь, «Живица» шутэтскон юртлэн кузёез Екатерина Лекомцева. Данъян премия сётэмын ни удмуртлыкез азьланьтӥсь куамын кык нылкышнолы.</p>
<p>Вуоно арын нырысетӥ удмурт нылкышно кылбурчилы вордскемез дырысен 120 ар тырмоз. Нылкышно кенешлы нош ик вань мар бордын ужаны.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Лия Малых.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%b0%d1%88%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d1%87%d0%b8-%d1%81%d1%8c%d3%a7%d1%80%d0%b0%d0%b7-%d0%b2%d0%b0%d0%bb%d1%82%d1%8d/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Медаз чигы кыл жильы</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%bc%d0%b5%d0%b4%d0%b0%d0%b7-%d1%87%d0%b8%d0%b3%d1%8b-%d0%ba%d1%8b%d0%bb-%d0%b6%d0%b8%d0%bb%d1%8c%d1%8b/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%bc%d0%b5%d0%b4%d0%b0%d0%b7-%d1%87%d0%b8%d0%b3%d1%8b-%d0%ba%d1%8b%d0%bb-%d0%b6%d0%b8%d0%bb%d1%8c%d1%8b/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 04 Apr 2012 08:48:33 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Нылпи сад]]></category>
		<category><![CDATA[Школа]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2721</guid>
		<description><![CDATA[Берло дыре отысь но, татысь но кылӥське: удмурт кылэз дышетӥсь школаос кулэсмо, садикъёс ӟучомо. Тып-тып удмурт гуртъёсысь но пиналъёс анай кылзэс вунэтыны кутскемын. Малы сыӵе югдур кылдэ? Луоно-а сое тупатыны? Школаосын удмурт кыл­ воксё ќвќл, кулћськом-быриськом ни шуонэн ми соглаш ќвќл, югдурез, мултэс керњегъяськонъёстэк, чакланы куре дышетонъя но наукая министрлэн нырысетӥ воштӥсез Зоя Суворова. Солэн [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/47-8.jpg" rel="lightbox[2721]"><img class="aligncenter size-full wp-image-2722" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/47-8.jpg" alt="" width="460" height="321" /></a>Берло дыре отысь но, татысь но кылӥське: удмурт кылэз дышетӥсь школаос кулэсмо, садикъёс ӟучомо. Тып-тып удмурт гуртъёсысь но пиналъёс анай кылзэс вунэтыны кутскемын. Малы сыӵе югдур кылдэ? Луоно-а сое тупатыны?</strong></p>
<p>Школаосын удмурт кыл­ воксё ќвќл, кулћськом-быриськом ни шуонэн ми соглаш ќвќл, югдурез, мултэс керњегъяськонъёстэк, чакланы куре дышетонъя но наукая министрлэн нырысетӥ воштӥсез Зоя Суворова. Солэн верамезъя, али шаерысьтымы 56 процентаз школаосын удмурт кылэз дышето. Кытын ке нимаз предмет чотын, кытын ке &#8211; факультатив карыса. Лыдпусэн вераса, со 341 школа, 20 сюрс 229 пинал. Удмурт кылэз нимаз предмет интыын дышето 261 школаын. Шаерысьтымы вань школаос пӧлысь со 43 процентэз луэ. Нош факультатив амалъя анай кылзэс дышето 80 школаын. Республикамылэн палэназ удмурт кылэз дышето 87 школаын. Оглом 3 сюрс 500 пинал.</p>
<p>Со вакытэ ик Зоя Витальевна шугъяськемзэ уг ваты: берло дыре республикаямы анай кылэз дышетӥсь школаослэн лыдзы кулэсме, удмурт кыллы ӧжытгес часъёс висъясько. Тужгес ӟеч вакыт вал 1997-тӥ-1998-тӥ аръёсы. Соку 427 школаын удмурт кылэз дышето вал. Собере лыдпусъёс кулэсмыны ӧдъязы. 2005-тӥ &#8211; 2006-тӥ аръёсын ӵошатыса, туннэ сизьым процентлы ичигес кылемын. Маин та герӟаськемын?</p>
<p>- Нырысь ик, оптимизациен сэрен куд-ог пичи школаос ворсаськизы, соосты бадӟымъёсыныз огазеяно луиз, &#8211; мугъёсты шарая Зоя Витальевна. &#8211; Берло ар ӵоже гинэ 15 удмурт школа ворсаськиз, нылпиос тырмымтэен яке воксё быремен. Кыкетћез, 2008-тӥ арысен улонэ пыӵаз пиналъёслэн лыдзыя коньдон висъян (нормативно-подушевое финансирование). Шуэмын вал: пичи классъёсты возён пайдаё ӧвӧл, городысь классын 25 пала пинал луыны кулэ&#8230;</p>
<p>Мар кадь отын шугъяськытћсез? Но городысь школаосын удмурт классэ 25 муртэ люканы туж секыт. Группа уг бичаськы бере, класс уг усьтћськы. Азьвыл та ласянь капчигес вал. Тае пусъе ас вакытаз Ижысь школаосын удмурт кылэз дышетонлы туж трос сюлэмзэ сётэм тодосчи Валентина Ившина но. Дышетонъя министрлэн воштћсез луыса ужакуз, со трос пумиськылћз анай-атайёсын, пиналъёссэс удмурт классэ сётыны курыса.</p>
<p>- Соку 10 адями люкаське ке, класс усьтыны луэ ни вал. Пичи группае нылпизэс анай-атайёс но шумпотысагес сётылћзы, &#8211; пусъе Валентина Михайловна. &#8211; Сыӵе луонлык быриз но, удмурт классъёс но люкаськемысь дугдӥзы.</p>
<p>Зэм, али куд-ог школаосын та югдурысь потон амалъёс утчало. Бадњым классэз ик кык подгруппалы люко. Шуом, одћгъёсыз удмурт кылъя уроке мыно, мукетъёсыз со вакытэ краеведениез дышето. Нош музон урокъёс дыръя быдэс класс џош дышетске. Зоя Суворовалэн малпамезъя, та туж њеч амал. Озьы ке но оглом югдурез озьы гинэ уд тупаты.</p>
<p>Удмурт кылэз дышетон ужпумез тупатон ласянь номыр уг лэсьтћськы, шуыны уг луы. Министерствоын но пусъё: тодэ вал, кыџе секытэн, кќня лулкужымез, мылкыдэз поныса, возьыны выриськом удмурт кылэз. Но њучомонэз дугдытыны туж секыт.</p>
<p>Зоя Витальевна ӧпкеле: анай-атайёс удмурт кыллэсь кулэлыксэ уг адӟо, юнме люкетоз гинэ шуыса малпало. Угось соос синйылто: вузъёсын, ужын, кивалтэтын удмурт кыл ќжыт кутћське. Нош республикаысьтымы­ школаосын удмурт кылэз одно ик дышетоно шуыса закон кутэмын ке луысал, трослы капчиенгес ужасалмы. Но луоно-а туннэ нуналлы сыџе закон кутыны? Пќрмоз-а маке? Кутозы-а со законэз Кун Кенешысь депутатъёсмы?</p>
<p>* * *</p>
<p>Дышетонэн герњаськем удмурт интеллигенция ва­ла: югдурез тупатон понна маке ик кароно. Оло, џапак али дырыз? Та нуналъёсы Нациосын ужан политикая министерствоын ортчем котрес љќк сьќрын но со пумысен кенешизы. Мылкыдъёссэс веразы Зоя Суворова, Правительстволэн Тќроезлэн воштћсез Николай Мусалимов, нациосын ужан политикая министрлэн воштћсьёсыз Лариса Буранова но Татьяна Ишматова, К. Герд нимо гимназилэн директорез, Кун Кенешысь депутат Анжелика Михеева, история наукаосъя доктор Галина Никитина, Дышетонын национальной ужпумъёсты эскеронъя институтлэн кивалтӥсез Надежда Ураськина, педагогика наукаосъя кандидат Валентина Ившина но мукетъёс.</p>
<p>- Асьмеос трос вераськиськом школа сярысь. Но удмурт кылэз утёнын солэн интыез 30 процент пала гинэ, &#8211; пусъе УдГУ-ысь удмурт филология факультетлэн деканэз Любовь Фёдорова, &#8211; туж тросэз потэ семья но вылћ дышетскон заведение бордысь. Удмурт кылэз асьсэ факультетазы дышетыны курыса, вераськи УдГУ-ысь вань деканъёсын. Ваньмызлэн та ласянь мылкыдзы умой. Ма, студентъёс пӧлын но али удмурт кылэн, культураен тунсыкъяськон бадӟым, 1980-тӥ аръёсы сямен возьдаськон но пумитъяськон ӧвӧл ни. Озьы ке но, вань факультетъёсын удмуртэз пыртыны уг луы на.</p>
<p>Удмурт кылэз вузъёсын дышетон шоры учконо ке, ӵемысь чакласьком УдГУ-эз гинэ. Нош Гурт удысъя академия, Техникая кун университет, Медакадемия, мукет дышетскон заведениос? Отын дышетскисьёс но анай кылмес тодӥзы ке, урод шат со?</p>
<p>Нимысьтыз вераськон ныл­пи садъёс ласянь. Туннэ нуналлы 37 процентаз садикъёсын ужало удмурт этнокультурной пуштросъем программаосъя. Шуом, нылпи садъёсын этнокультурая программа 2005-тӥ &#8211; 2006-тӥ аръёсы пыӵа вал 41 процентаз садикъёсын, туннэ нуналлы соослэн лыдзы ньыль процентлы синэм. Но дышетонъя но наукая министерствоысь валтžсь специалист Надежда Ямаева пусъе: нылпиослэн лыдзыя ке учконо, удмурт кылэз садикын дышетžсьёс 1 сюрс 953-лы тросгес луизы. Но эшшо œечгес суредэз адœем потэ вылэм.</p>
<p>Надежда Ямаевалэн малпамезъя, секыт югдур нырысь ик герӟаськемын анай-атайёсын. Соослэн пиналзэс удмурт кыллы дышетэмзы уг поты ни. Нош нылпи садысь администрацилэн калыкен ужаны мылкыдыз котьку ик уг тырмы, угось анай-атайлэсь учконъёссэ воштыны кытӥяз туж секыт.</p>
<p>Шугъяськытэ соиз но: вузъёс удмурт воспитательёсты дасямысь дугдӥзы. Но та югдурез тупатон ласянь уж мынэ ни. Кылем арысен УдГУ-ысь психологияя но педагогикая факультетын люкамын вал удмурт воспитательёсты дасянъя группа. Покчи классъёслы дышетžсьёсты дасянъя удмурт группаос усьтыны чакламын Глазовысь пединститутын но. Ваньзэ сое лыдэ басьтыса, оскон вань: покчи классъёсты визьмась удмурт дышетӥсьёсты но удмурт воспитательёсты дасясь ёзъёс выльысь усьтэмын луозы.</p>
<p>* * *</p>
<p>Чаклано ке, туннэ нуналлы удмурт кылэз дышетон понна пӧртэм программаос, учебникъёс, шудонъёс вань. Но ӧвӧл, лэся, туж-туж бадӟым мылкыдмы, стимул шуонъёсмы. Соин но, вылды, тросгес ог-огмес пыкылӥськом. Кивалтћсьёс &#8211; анай-атайёсты: соослэн ук, пе, нылпизэс удмурт классэ сётэмзы уг поты. Общественной огазеяськонъёс пыкыло министерствоосты: тћ ук урод ужаськоды, школаос, классъёс ворсасько. Анай-атайёс чиньыенызы возьмато кивалтӥсьёс шоры: соос малы ке пиналзэс удмурт кыллы уг дышето ук&#8230; Та пыкылонлэсь пумзэ-йылзэ уд шедьты. Валамон огез: югдурез тупатыны луоз огъя кужымен гинэ &#8211; семья, нылпи сад, школа, вузъёс, власть, общественной огазеяськонъёс.</p>
<p>Оло кылъёс сярысь законэ ватсанъёс пыртоно луоз, оло кыӵе ке нимысьтыз постановлениос дасяно? Оло УдГУ но Глазовысь институт бордын анай кылэз дышетонъя нимысьтыз центръёс усьтоно? Анай-атайёсын гань-гань пуксьыса, ӵемгес вераськоно? Вань та ужпумъёс 11-тӥ апреле эскериськозы Пичи кенешын. Отын «Удмурт кенешлэн» нимыныз кыӵе ке вазиськонъёс кутэмын луозы, вылды.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Елена Миннигарева.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/04/%d0%bc%d0%b5%d0%b4%d0%b0%d0%b7-%d1%87%d0%b8%d0%b3%d1%8b-%d0%ba%d1%8b%d0%bb-%d0%b6%d0%b8%d0%bb%d1%8c%d1%8b/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>«Зарни перепеч» ческыт кошкиз!</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/04/%c2%ab%d0%b7%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b8-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%b5%d1%87%c2%bb-%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%ba%d1%8b%d1%82-%d0%ba%d0%be%d1%88%d0%ba%d0%b8%d0%b7/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/04/%c2%ab%d0%b7%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b8-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%b5%d1%87%c2%bb-%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%ba%d1%8b%d1%82-%d0%ba%d0%be%d1%88%d0%ba%d0%b8%d0%b7/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 03 Apr 2012 10:13:40 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Удмурт театр]]></category>
		<category><![CDATA[Удмурт кун филармония]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2683</guid>
		<description><![CDATA[Удмурт эстрадаын нырысьсэ ортчиз «Зарни перепеч» вожвылъяськон. Валтӥсь премия понна нюръяськиз 13 артист. Концертэ билетъёсты калык октӥз пӧсь перепечез сямен &#8211; залын ӧз кыльы одӥг буш пукон но. Ужрад паймытӥз выль шӧмыныз. Нимо-дано артистъёс &#8211; Геннадий Ганьков, Анна Плотникова, Надежда Уткина, Алексей Ложкин &#8211; вӧзын кужымзэс мертазы егитъёс. Удмурт кун филармониысь ик 4 кырӟасьёс вуизы: [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="attachment_2684" class="wp-caption aligncenter" style="width: 470px"><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/46-3.jpg" rel="lightbox[2683]"><img class="size-full wp-image-2684" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/04/46-3.jpg" alt="" width="460" height="329" /></a><p class="wp-caption-text">Н. Анисимов - вормись.</p></div>
<p><strong>Удмурт эстрадаын нырысьсэ ортчиз «Зарни перепеч» вожвылъяськон. Валтӥсь премия понна нюръяськиз 13 артист. Концертэ билетъёсты калык октӥз пӧсь перепечез сямен &#8211; залын ӧз кыльы одӥг буш пукон но.</strong></p>
<p>Ужрад паймытӥз выль шӧмыныз. Нимо-дано артистъёс &#8211; Геннадий Ганьков, Анна Плотникова, Надежда Уткина, Алексей Ложкин &#8211; вӧзын кужымзэс мертазы егитъёс. Удмурт кун филармониысь ик 4 кырӟасьёс вуизы: Марина Галичанина, Наталья Ушакова, Регина Музиянова но «Silent Woo Goore» группалэн солисткаез Светлана Ручкина. Концертэ пыриськизы удмурт учкисьёслы вуныны кутскем Любовь Быкова но Анатолий Эркишев. Со дыре ик вожвылъяськонын кужымзэс мертазы удмурт эстрадаын ӝужам выль кизилиос &#8211; Ullapala Boy но Николай Анисимов. Концертэз радъясьёс ужрадэ ӧтьыны быгатӥллям бесерман крезь кырӟасез Мария Корепановаез но.</p>
<p>Концертэз нуисьёс но учкисьёслы вылесь: артистъёсты яло, калыкен огкыл шедьто егит удмурт ужбергатӥсьёс &#8211; «Зарни перепечез» радъясьёс &#8211; Роман Дементьев но Семён Семёнов. Пиослы юрттӥськизы муспотон нылъёс &#8211; 2010-тӥ арын «Чеберай» но 2011-тӥ арын «Уйпал кизили» нимъёсты басьтэм Ксения Воронцова но «Мисс Италмас-2012» луэм Лилия Кондратьева.</p>
<p>Вожвылъяськонлэн ны­рысетӥ люкетаз артистъёс быдэстӥзы быдэн одӥг кырӟан. Шӧдӥськиз: тросэз кырӟанъёс ичизэ ог 10 ар чузъясько. Мукет ласянь, артистъёслэн одӥг номер гинэ быдэстыны луонлыксы вань &#8211; выль кырӟанэз учкисьёс шӧдыса-дунъяса уз вуэ. Уката ик «Зарни перепеч» &#8211; удмурт «Оскар» шуыса малпамын, озьыен, уката ӟечсэ кырӟано.</p>
<p>Котькудзэ кырӟасез калык пумитаз пӧсь кичабонъёсын. Соин кин понна куаразэ сётоз &#8211; валаны туж шуг луиз. Уго устозэ артистэз бырйизы учкисьёс ик. Вис дыръя соос билетсэс сётӥзы кельшем кырӟась понна.</p>
<p>Концертлэн кыкетӥ люкетэз но йӧн-йӧн радъямын вал. Кырœанъёс вискын Дарали Лелилэсь но Дина Дэремлэсь коллекциоссэс возьматӥзы веськрес удмурт нылъёс. Дарали но Дина нимаз кузьымъёсын пусйизы эстрадаысь тужгес тузӥ кырӟасьёсты &#8211; Света Ручкинаез но Маша Корепановаез. «Мынам Удмуртие» ТРК висъяз Алексей Ложкинэз.</p>
<p>Учкисьёслы мукетыз бадӟым кузьым &#8211; «Айкай» театрлэн кырӟам-эктэмез. Концертэз радъясьёс быгатӥллям шӧдыны егит но, арлыдо но учкисьёслэсь мылкыдъёссэс. Туж усто!</p>
<p>Кин вормиз? 29 куара люкаса, 3-тӥ инты но 5 сюрс манет премия утӥз Геннадий Ганьков. 2-тӥ интые потӥз Анна Плотникова &#8211; солы 35 мурт куаразэ сётэм. Аннаез шумпоттӥзы 10 сюрс манет кузьымен. Нош вань кырӟасьёсты азьпалтӥз кияса пи &#8211; Николай Анисимов. «Ӟеч луэ, тӧдьы кызьпуос» кырӟанлы 258 учкись куаразэ жалямтэ. Зол ке зол ини!</p>
<p>- Кырӟа эшшо! &#8211; куре калык.</p>
<p>Коля нош ик сцена вылэ потӥз &#8211; тодмо луэм «Эн люкиське» кырӟанзэ быдэстӥз.</p>
<p>Николай Удмурт кун университетын 5-тӥ курсын дышетске. Концертын вожвылъяськонзэ тодыса, пияшлы дурбасьтыны дасяськизы киясаос. Но сюрес вылын автобуссы тӥяськиз. Озьы калык концертэ ӧз шедьы. Удмурт театре вуиз Колялэн анаез Галина Анатольевна гинэ.</p>
<p>- Пыр куалекъяса пуки, концертэз но рос-прос учкеме ӧз луы, &#8211; тулкымъяськись мылкыдзэ усьтэ нылкышно. &#8211; Сцена вылэ потоз шуыса, Коля азьло ик телефон пыр ивортӥз вал. Со пичи дырысен ик весь кырӟаса ветлэ. Милям песянайёсмы но ваньмыз кырӟало. Туж данъяськисько пиеным!</p>
<p>- Мон та концерт сярысь кылӥ, но таӵе вожвылъяськон луоз шуыса, ӧй малпа, &#8211; вера Коля. &#8211; Марина Галичанина ӵектэмъя пыриськоно кариськи. Кышкыт вал ӵошатскыны Геннадий Ганьков но Анна Плотникова кадь кужмо артистъёсын.</p>
<p>- Сцена вылын быдэстэм кыкез но кырӟанэд бигер кылысь берыктэмын. Репертуарад эшшо гуръёс вань на-а?</p>
<p>- «Чипчирган» ансамбльын калык кырӟанъёсты быдэсъясько. Нэнэелэсь «Огпол ке но» кырӟанзэ огаз конкурсын калыке поттӥ вал.</p>
<p>- Утэм премидэ кытчы быдтод?</p>
<p>- Выль кырӟанъёслы аранжировка но фонограмма дасянлы.</p>
<p>* * *</p>
<p>«Зарни перепеч» туж ческыт кошкиз. Сӥзьыл удмурт кырӟанъёслы сӥзем «Элькунвидение» радъяськоз на. Нош матысез ӵошатскон луоз 27-тӥ апреле. Соку быръемын луоз удмурт кылын устоез телепередача.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Алёна Ионина.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/04/%c2%ab%d0%b7%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b8-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%b5%d1%87%c2%bb-%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%ba%d1%8b%d1%82-%d0%ba%d0%be%d1%88%d0%ba%d0%b8%d0%b7/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Анай кыл выжыяське городэ</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/03/%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%b9-%d0%ba%d1%8b%d0%bb-%d0%b2%d1%8b%d0%b6%d1%8b%d1%8f%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b5-%d0%b3%d0%be%d1%80%d0%be%d0%b4%d1%8d/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/03/%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%b9-%d0%ba%d1%8b%d0%bb-%d0%b2%d1%8b%d0%b6%d1%8b%d1%8f%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b5-%d0%b3%d0%be%d1%80%d0%be%d0%b4%d1%8d/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 30 Mar 2012 06:39:35 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Дышетон]]></category>
		<category><![CDATA[Кузебай Герд]]></category>
		<category><![CDATA[Школа]]></category>
		<category><![CDATA[Иж]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2655</guid>
		<description><![CDATA[Анай кылэз дышетонъя ужпумъёслы сӥземын вал Ижысь Кузебай Герд нимо гимназиын ортчем бадӟым ужрад. Конференция герӟаськиз город школаосын удмурт но бигер кылъёсыз дышетыны кутскем дырысен 20 ар тырмонэн. Солэн ужаз, Удмуртиысь сяна, Башкортостанысь, Татарстанысь но Пермь улосысь дышетӥсьёс, воспитательёс пыриськизы. Берло дыре удмурт кыл сярысь трос вераськиськомы ке но, сое дышетыны мылкыд карисьёслэн лыдзы арысь [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="attachment_2656" class="wp-caption aligncenter" style="width: 470px"><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/03/44-10.jpg" rel="lightbox[2655]"><img class="size-full wp-image-2656" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/03/44-10.jpg" alt="" width="460" height="516" /></a><p class="wp-caption-text">Г. Черепанова, М. Никитина, В. Захарова.</p></div>
<p><strong>Анай кылэз дышетонъя ужпумъёслы сӥземын вал Ижысь Кузебай Герд нимо гимназиын ортчем бадӟым ужрад.</strong></p>
<p>Конференция герӟаськиз город школаосын удмурт но бигер кылъёсыз дышетыны кутскем дырысен 20 ар тырмонэн. Солэн ужаз, Удмуртиысь сяна, Башкортостанысь, Татарстанысь но Пермь улосысь дышетӥсьёс, воспитательёс пыриськизы.</p>
<p>Берло дыре удмурт кыл сярысь трос вераськиськомы ке но, сое дышетыны мылкыд карисьёслэн лыдзы арысь аре кулэсме. Кызьы пусйиз дышетонъя но наукая министрлэн воштӥсез Зоя Суворова, 1998-тӥ арын шаерысьтымы 428 школаосын (51 процентаз) удмурт, бигер, пор яке чуваш кылъёсъя урокъёс нуиськизы, нош туннэ нуналлы та лыдпус 47 процентозь усемын. Ижысь школаосыз басьтоно ке, 1998-тӥ арын 33-яз национальной классъёс вылӥллям, нош туннэ соослэн лыдзы даслы кулэсмемын. Тросаз школаосын удмурт кылэз факультатив амалъя дышето.</p>
<p>Удмуртлыкез утён понна сюлмаськисьёс суй-пыдзэс уг юско, пӧртэм амалъёсты ужазы кутыны тыршо. Кузебай Герд нимо гимназиын но татысь нылпи садын ужасьёс конференцие люкаськемъёслы мастер-классъёс возьматӥзы. Котырес ӝӧк сьӧрын кенешизы удмурт кыллэн туала улонын, Интернет вотэсын азинскемез сярысь.</p>
<p>Дышетон удысын трос аръёс ӵоже ужам дышетӥсьёсты Дышетонъя но наукая министерстволэн Данъян грамотаосыныз пусйизы. Соос пӧлын вал Можгаысь 1 номеро школаысь Валентина Захарова, Глазовысь 16 номеро школаысь Марина Никитина, К. Герд нимо гимназиысь Глафира Черепанова но мукетъёсыз.</p>
<p>- Удмурт кылэз дышетон шоры глазъёс но кырыж уг учко, нылпиос урокъёсамы мыло-кыдо ветлӥзы, &#8211; шуиз Глазовысь Марина Александровна Никитина. &#8211; Шуг-секытъёс кылдыны кутскизы нылпилы быдэ коньдон висъяны кутскем бере (подушевое финансирование). Вазенгес бадӟым классъёсмы, кык группалы люкиськыса, англи но удмурт кылъёсты дышетылӥзы, табере анай кылмес быръемзы туж уг поты. Секытгес йӧтэ удмурт кылэз чик тодӥсьтэмъёслы. Монэ мукетыз паймытэ: школаямы азербайджан, узбек семьяосысь нылпиос тодон-валан люкало. Ӟуч пиналъёс сярысь, соос удмуртэз мыло-кыдогес дышето.</p>
<p>Дышетӥсьёс синмаськемын Брангуртысь песянайёслы. Соослы луыса, пе, ӟучомыны кутскем нылпиослэн удмурт кыл шоры учконзы воштӥськыны ӧдъяз.</p>
<p>Город школаос пӧлын ваньмызлы адӟем карымон луэ Ижысь Кузебай Герд нимо гимназия. Татысь удмурт кылъя дышетӥсь Глафира Леонидовна Черепанова верамъя, классысь нылпиос куинь группалы люкисько: удмурт кылэз умой тодӥсьёслы, шуген вераськисьёслы но чик тодӥсьтэмъёслы. Котькудзы нимаз программая дышетско. Дышетӥсьёс удмурт кыллэсь кулэлыксэ котькуд пинал доры вуттыны тыршо.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Валентина Емельянова.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/03/%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%b9-%d0%ba%d1%8b%d0%bb-%d0%b2%d1%8b%d0%b6%d1%8b%d1%8f%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b5-%d0%b3%d0%be%d1%80%d0%be%d0%b4%d1%8d/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Удмурт калыклэн кылдэмез но мынам шумпотонэ</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/03/%d1%83%d0%b4%d0%bc%d1%83%d1%80%d1%82-%d0%ba%d0%b0%d0%bb%d1%8b%d0%ba%d0%bb%d1%8d%d0%bd-%d0%ba%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d1%8d%d0%bc%d0%b5%d0%b7-%d0%bd%d0%be-%d0%bc%d1%8b%d0%bd%d0%b0%d0%bc-%d1%88%d1%83%d0%bc/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/03/%d1%83%d0%b4%d0%bc%d1%83%d1%80%d1%82-%d0%ba%d0%b0%d0%bb%d1%8b%d0%ba%d0%bb%d1%8d%d0%bd-%d0%ba%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d1%8d%d0%bc%d0%b5%d0%b7-%d0%bd%d0%be-%d0%bc%d1%8b%d0%bd%d0%b0%d0%bc-%d1%88%d1%83%d0%bc/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 13 Mar 2012 07:36:50 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Книга ӝажы]]></category>
		<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2474</guid>
		<description><![CDATA[Мон булгар выжыысь потэм чуваш пи луисько. Ас калыкелэн гинэ ӧвӧл, дунне вылысь вань калыкъёслэн кылдон, азинскон сюрессы, кылзы, культуразы мыным туж тунсыко пото. Дунне вылын ӧвӧл «туж вылӥ» яке «туж улӥ» калыкъёс: котькудӥзлэн вань аслаз мусо анай кылыз, аспӧртэмлыко вашкала культураез. Шуом, Волга но Урал вискын улӥсь калыкъёсты ик басьтоно ке &#8211; чувашъёсты, удмуртъёсты, [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/03/34-7.jpg" rel="lightbox[2474]"><img class="alignleft size-medium wp-image-2475" style="margin-left: 9px; margin-right: 9px;" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/03/34-7-199x300.jpg" alt="" width="159" height="240" /></a>Мон булгар выжыысь потэм чуваш пи луисько. Ас калыкелэн гинэ ӧвӧл, дунне вылысь вань калыкъёслэн кылдон, азинскон сюрессы, кылзы, культуразы мыным туж тунсыко пото.</strong></p>
<p>Дунне вылын ӧвӧл «туж вылӥ» яке «туж улӥ» калыкъёс: котькудӥзлэн вань аслаз мусо анай кылыз, аспӧртэмлыко вашкала культураез. Шуом, Волга но Урал вискын улӥсь калыкъёсты ик басьтоно ке &#8211; чувашъёсты, удмуртъёсты, поръёсты, бигеръёсты, башкиръёсты &#8211; котькудӥзлэн аслаз узыр культураез, кылдон, азинскон сюресэз. Озьы ик та калыкъёслэн вань трос огазеясез но: соосты уд сура Кавказысь, Шор Азиысь, Сибирьысь калыкъёсын. Фин-угор, тюрк выжыысь калыкъёслы сӥзем книгаос ысто ке, одно ик тыршисько соосты басьтыны, дышетскемея мон историк но, кылчи но ӧвӧл ке но.</p>
<p>Кылем арлэн шораз киям вуиз «Удмуртия» издательствоын печатлам М. Атаманов-Эграпилэн «Происхождение удмуртского народа» туж тунсыко книгаез. Та мон понна «зарни шедьтос» луэ. Ас калыксэ туж яратыса гожтэм книгаын маиз гинэ ӧвӧл! Нош кыӵе со валамон, чебер кылын гожтэмын.</p>
<p>Книгаез лыдӟиськод но, син азе пуксё чебер инкуазь, лякыт калык. Туспуктэмъёсысь тон шоры визьмо, мусо, зӥбыт-востэм адямиос учко, тусбуйзыя но, дӥськутсыя но чуваш калыкелы соос кельшо.</p>
<p>Та узыр тодон-валан сётӥсь книга кылдытэмын ньыль люкетлэсь: кылтодон, этнография, археология, антропология. Соос ог-огенызы мур герӟаськемын, малы ке шуоно дунне вылысь одӥг калыклэсь но кылдон сюрессэ мур-мур, шонер тодыны уг луы, наукалэн кыӵе ке одӥг люкетэз вылэ гинэ пыкиськыса. Шуом, этнографилы сӥземзэ лыдӟыкум ик, дӥськутэн, сиён-юонэн, юртъерен, ужан тӥрлыкен, вӧсяськонэн, сямъёс-сэбедъёс ортчытъянэн гер-ӟаськем кылъёсты чакласа, валай: удмуртъёслэн но булгар-чувашъёслэн вашкала вакытэ ик туж матынэсь кусыпъёссы вылӥллям. Дӥськутсыя учконо ке, чувашъёслы тужгес но матын луо бесерманъёс. Ӧй вал меда соос одӥг булгар кылдӥньысь потэм калыкъёс?</p>
<p>М. Атаманов пыр-поч эскере удмурт калыкезлэсь вераськон сямъёссэ &#8211; диалектъёссэ, инты нимъёссэ (паймоно кадь, вашкала удмурт выжыослэн улон интыоссы Волга, Ветлуга, Тӧдьы Кам (Белая) шуръёс дорозь вуо вылэм, та сярысь верало удмурт инты нимъёс). Вашкала дормузъемзэс (протерриторизэс) тодыны ӟеч юртто калык нимъёслэсь пӧрмем топонимъёс. Кылсярысь, Одо (Одосола, Одоинер, Одошнур) &#8211; тазьы удмуртъёсты нимало поръёс (мариос) &#8211; инты нимъёс пумисько Мари Элькунын, Киров, Кострома, Нижний Новгород, Свердловск улосвылъёсын. Ар (тазьы нимало удмуртъёсты тюрк калыкъёс) кыллэсь пӧрмем инты нимъёс пумисько Татар, Башкир, Чуваш Элькунъёслэн музъем вылазы, Пермь, Свердловск улосъёсын.</p>
<p>Юртъер пуктон, дӥськут вурон, нуллон сямъёссы но синмаськымон гожтэмын. Трос туспуктэмъёс сётэмын, соосъя валаны луэ та калыклэн аспӧртэмлыко культураез вашкала аръёсы кылдэмын шуыса. Фин-угор калыкъёслэн ӵыжы-выжыоссы одӥг кылын вераськыса улон вакытъёсысь кылемын удмуртъёслэн куала, кенос, чум, тылыс выллем пуктžськемъёссы. Со вакытэ калык ветлэм тӧдьы дэра дӥськутэн, пӧртэм пумо шальтыртӥсь чеберъянъёс гадязы, кусказы, киязы нуллӥллям. Тужгес вашкалаез дӥськут возиськемын уйпал ватка удмуртъёс, бесерманъёс пӧлын.</p>
<p>Археология люкетсэ басьтоно ке, ас калыкезлэсь кылдон, азинскон сюрессэ М. Атаманов-Эграпи палеолит, мезолит, неолит (из даур) бордысен кутскыса, туж узыр ананьино, пьяноборье пыр поттыса, туннэ нуналозь вуттэ. Удмурт калыклэн, коми выжыослэсь люкиськыса, ас понназ азинскон сюресэз кутскиз асьме эралэсь ог 300 аръёс азьвыл, куке ананьино шуыса нимам археология удысысь одӥгез узыр культура кык вайлы люкиське &#8211; пьяноборьелы (Быдӟым Камлэн улӥяз, Тӧдьы Кам, Ватка-Кам котыре интыяськем каръёс, гуӵинъёс, шайёс) но гляденоволы (Быдӟым Камлэн вылӥ палыз, Печора, Вычегда шуръёс котырысь синпелетъёс).</p>
<p>Антропология люкетын туспуктэмъёс пыр возьматэмын лымшор, уйпал (Ватка, шор Калмез) удмуртъёслэн, бесерманъёслэн тусбуйёссы.</p>
<p>Таӵе узыр материалэз люкан понна тодосчи кӧня гуртъёсысь, пӧртэм элькунъёсысь, улосвылъёсысь удмуртъёс доры вуылыны кулэ вал, дыр. Туж трос архивъёсын ужаны, бугыръяськыны, уно тодосчиослэсь ужъёссэс лыдӟыны. Авторлы но, та дуно книгаез поттыны юрттӥсьёслы но сюлмысьтым тау кареме, музъемозь йыбырттэме потэ. Кузё-Инмар тӥледлы мед юрттоз.</p>
<p>Та дунолэсь но дуно книга котькуд удмурт семьялэн ӝӧк вылаз мед улоз вылэм, Россиысь вань библиотекаосы со мед вуоз. Мед тодозы данлыко удмурт калыклэсь кылдон, азинскон сюрессэ. Малпасько, та книгаез кунгож сьӧрысь калыкъёслэн но кылазы берыктозы ай шуыса.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Пётр Емельянов.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/03/%d1%83%d0%b4%d0%bc%d1%83%d1%80%d1%82-%d0%ba%d0%b0%d0%bb%d1%8b%d0%ba%d0%bb%d1%8d%d0%bd-%d0%ba%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d1%8d%d0%bc%d0%b5%d0%b7-%d0%bd%d0%be-%d0%bc%d1%8b%d0%bd%d0%b0%d0%bc-%d1%88%d1%83%d0%bc/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>«Чакара» гуръёс</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/03/%c2%ab%d1%87%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%c2%bb-%d0%b3%d1%83%d1%80%d1%8a%d1%91%d1%81/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/03/%c2%ab%d1%87%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%c2%bb-%d0%b3%d1%83%d1%80%d1%8a%d1%91%d1%81/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 13 Mar 2012 07:27:48 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Фестиваль]]></category>
		<category><![CDATA[Иворъёс]]></category>
		<category><![CDATA[Иж]]></category>
		<category><![CDATA[Бускельёсмы дорын]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2470</guid>
		<description><![CDATA[чоз камсьӧр удмуртъёслэн «Чакара» фестивальзы. Та ужрад туэ куинетӥзэ ортчытӥське ини. Тупал удмуртъёс тодазы ваёзы вашкала удмурт кырӟанъёсты. Камсьӧр удмуртъёслэн азьветлӥсьсы Флюра Чибышева пусйиз: та ужрад арлы кык пол радъяське &#8211; тол но гужем. Гужемзэ ортчыто Элен вӧсь ужрад бере вуоно арняяз Башкириысь Янаул я Пермь улосысь Вуж Кирга гуртъёсын, нош толалтэзэ &#8211; асьме шаерын. [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p>чоз камсьӧр удмуртъёслэн «Чакара» фестивальзы. Та ужрад туэ куинетӥзэ ортчытӥське ини. Тупал удмуртъёс тодазы ваёзы вашкала удмурт кырӟанъёсты. Камсьӧр удмуртъёслэн азьветлӥсьсы Флюра Чибышева пусйиз: та ужрад арлы кык пол радъяське &#8211; тол но гужем. Гужемзэ ортчыто Элен вӧсь ужрад бере вуоно арняяз Башкириысь Янаул я Пермь улосысь Вуж Кирга гуртъёсын, нош толалтэзэ &#8211; асьме шаерын.</p>
<p>Фестивале 20 фольклор коллектив, 280 пала кырӟась-верасьёс пыриськозы. Башкириысь, Татарстанысь, Марий Элысь, Свердловск, Киров но Пермь улосъёсысь кырӟаны яратӥсьёс люкаськозы. Та сяна, быгатонлыкъёссэс возьматозы Ижысь «Эктон корка», Кияса ёросысь Уддядиысь «Инвожо», Пичи Пурга ёросысь Эдэйгуртысь «Арганчи», Эгра ёросысь Сундурысь «Ӟардон», Дэри ёросысь Изгуртысь «Марӟан гуръёс» калык ансамбльёс. Пӧртэм улосъёсысь вуэм удмуртъёс котырес ӝӧк сьӧрын кенешон но ортчытозы.</p>
<p><strong>Валентина Емельянова.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/03/%c2%ab%d1%87%d0%b0%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%b0%c2%bb-%d0%b3%d1%83%d1%80%d1%8a%d1%91%d1%81/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Кин эскероз Гердэз?</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%ba%d0%b8%d0%bd-%d1%8d%d1%81%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%be%d0%b7-%d0%b3%d0%b5%d1%80%d0%b4%d1%8d%d0%b7/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%ba%d0%b8%d0%bd-%d1%8d%d1%81%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%be%d0%b7-%d0%b3%d0%b5%d1%80%d0%b4%d1%8d%d0%b7/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 28 Feb 2012 04:44:15 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Иворъёс]]></category>
		<category><![CDATA[Кузебай Герд]]></category>
		<category><![CDATA[Удмурт кенеш]]></category>
		<category><![CDATA[УдГУ]]></category>
		<category><![CDATA[Эшъяськон юрт]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2373</guid>
		<description><![CDATA[29-тӥ феврале 10 часысен Ижысь Эшъяськон юртын кутскозы Герд лыдӟонъёс. Шаерамы соос 16-тӥзэ радъясько ни. Таиз ужрад сӥземын луоз К. Гердлэсь улонзэ но творчествозэ эскеронлы. Отчы пыриськозы шаерысьтымы тодмо удмурт тодосчиос, студентъёс, школаын бадӟым классъёсын дышетскисьёс, «Удмурт кенеше» но мукет общественной движениосы пыриськисьёс. Люкаськемъёслы докладъёссэс лыдӟозы филология наукаосъя кандидатъёс Александр Шкляев, Людмила Бусыгина, Алевтина Камитова, [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p>29-тӥ феврале 10 часысен Ижысь Эшъяськон юртын кутскозы Герд лыдӟонъёс. Шаерамы соос 16-тӥзэ радъясько ни. Таиз ужрад сӥземын луоз К. Гердлэсь улонзэ но творчествозэ эскеронлы. Отчы пыриськозы шаерысьтымы тодмо удмурт тодосчиос, студентъёс, школаын бадӟым классъёсын дышетскисьёс, «Удмурт кенеше» но мукет общественной движениосы пыриськисьёс.</p>
<p>Люкаськемъёслы докладъёссэс лыдӟозы филология наукаосъя кандидатъёс Александр Шкляев, Людмила Бусыгина, Алевтина Камитова, Алексей Арзамазов, Евгения Сундукова, филология наукаосъя доктор Василий Ванюшев но К. Герд нимо гимназиын дышетскись Владимир Гурьянов.</p>
<p>Ужрад дыръя ик пусъемын луозы ортчем ар понна К. Герд нимо премилэн лауреатъёсыз. Та сиё-дано ним сётӥськоз Историяя, кылъя но литературая удмурт институтлэн директорезлэн воштӥсезлы, история наукаосъя докторлы, профессорлы Галина Никитиналы но УДГУ-ысь этнокультурая лабораторилэн кивалтӥсезлы, педагогика наукаосъя кандидатлы Валентина Ившиналы.</p>
<p>К. Герд нимо лыдӟонъёсы лыктыны быгатозы вань мылкыд карисьёс.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Елена Васильева.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%ba%d0%b8%d0%bd-%d1%8d%d1%81%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%be%d0%b7-%d0%b3%d0%b5%d1%80%d0%b4%d1%8d%d0%b7/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Трокай сылэ ини&#8230; мастерскойын</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/02/%d1%82%d1%80%d0%be%d0%ba%d0%b0%d0%b9-%d1%81%d1%8b%d0%bb%d1%8d-%d0%b8%d0%bd%d0%b8-%d0%bc%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b9%d1%8b%d0%bd/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/02/%d1%82%d1%80%d0%be%d0%ba%d0%b0%d0%b9-%d1%81%d1%8b%d0%bb%d1%8d-%d0%b8%d0%bd%d0%b8-%d0%bc%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b9%d1%8b%d0%bd/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 08 Feb 2012 04:57:47 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Николай Мусалимов]]></category>
		<category><![CDATA[Трокай Борисов]]></category>
		<category><![CDATA[Удмурт кенеш]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2248</guid>
		<description><![CDATA[Та нуналъёсы люкаськылӥз Т. Борисовлы синпелет пуктонэн вырись оргкомитет. Отчы пырисьёс вуылӥзы скульпторлэн Геннадий Кутлыбаевлэн мастерскояз, ас синмынызы адӟизы вуоно синпелетлэсь макетсэ. Вӧл-вӧл мастерскойын гипслэсь лэсьтэм 3 метръем Трокай улэп кадь сылэ. Али ик дась кадь кыре, шунды улэ потыны, чебер площаде интыяськыны. Но со понна трос лэсьтоно на. Трокайлы синпелетэз кылем арын пуктыны чакламын [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="attachment_2249" class="wp-caption aligncenter" style="width: 470px"><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/02/17-3.jpg" rel="lightbox[2248]"><img class="size-full wp-image-2249" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/02/17-3.jpg" alt="" width="460" height="630" /></a><p class="wp-caption-text">Номыр ӧз люкеты ке, туэ сӥзьыл Ижкарын Т. Борисовлы синпелет сылоз ни.</p></div>
<p><strong>Та нуналъёсы люкаськылӥз Т. Борисовлы синпелет пуктонэн вырись оргкомитет. Отчы пырисьёс вуылӥзы скульпторлэн Геннадий Кутлыбаевлэн мастерскояз, ас синмынызы адӟизы вуоно синпелетлэсь макетсэ.</strong></p>
<p>Вӧл-вӧл мастерскойын гипслэсь лэсьтэм 3 метръем Трокай улэп кадь сылэ. Али ик дась кадь кыре, шунды улэ потыны, чебер площаде интыяськыны. Но со понна трос лэсьтоно на.</p>
<p>Трокайлы синпелетэз кылем арын пуктыны чакламын вал. Уж секытэн мынӥз, вылаз ик, Пугачёвоын пуштонъёс сэрен синпелет сярысь огдырлы вунэтоно луиз. Но «Удмурт кенеш» огазеяськонэ пырисьёслэн йырысьтызы ӟечезлы оскон ноку ӧз кошкылы. Скульптор Г. Кутлыбаев уж борды басьтӥськиз. Кӧня ке толэзьзэ дунтэк но ужаз. Бӧрысь луиз ини кутыны Трокайлы синпелет пуктон вылысь счётэ вуэм коньдонэз.</p>
<p>- Кылем арын уксё ӧвӧлэн малпаськом вал: синпелетэз коть чугунлэсь кисьтоно ни. Но туэ берлояз оргкомитетын решение кутэмын: памятник дуно излэсь &#8211; гранитлэсь &#8211; луоз. Матысь дыре Екатеринбурген герӟаськыса, отысь гранит ваёзы, &#8211; пусъе «Удмурт кенеш» огазеяськонлэн кивалтӥсез Николай Мусалимов. &#8211; Валамон, сыӵе бадӟым синпелетэз мастерскойын лэсьтыны уз луы. Март толэзе шуныт луэ ни, соку кытын ке кырын ужалозы. Огдыре ик кутсконо памятниклы интыез дасяны, сузяны, чеберманы. Малпасько, синпелетэз пуктонъя ужез ас котырамгес биняны, со бордын пыр-поч тыршыны. «Удмурт кенешлэн» кивалтӥсез та борды ӧз басьтӥськы ке, кин соку? Удмурт калыклэсь азьветлӥсьсэ буре ваён, сӥлы карон &#8211; со быдэс элькунмылы, тужгес но удмурт калыклы, туж кулэ уж.</p>
<p>Оргкомитетын скульпторъёс пусйизы: соос доры гранит вуиз ке, ужзэс йылпумъялозы куинь но ӝыны толэзь ӵоже. Но Николай Николаевич шуиз: дыртыса ужано ӧвӧл, лэсьтоно ке, ӟеч-ӟеч, адӟем карымон мед луоз.</p>
<p>Нялтас вераса, синпелетэз но котырысь интызэ лэсьтон понна 3 миллион 300 сюрс манет пала кошкоз. 275 сюрсэз &#8211; материал понна: гипс, горд сюй, каркаслы кортъёс, гранит. Николай Мусалимовлэн верамезъя, татчыозь кутӥськиз Т. Борисовлы синпелетлы счётэ люкам коньдон, табере Удмуртилэн бюджетысьтыз висъяськоз. Но счётэ кылем одӥг копейка но палэнэ уз кошкы. Со мыноз Трокаен ик герӟаськем ужъёслы.</p>
<p>Оргкомитетын мукет ужпум но ӝутӥськиз: кин утялтыса возёз выль памятникез, со котыръёсты? Та пумысен вераськон ӝутскылӥз «Удмурт кенешлэн» исполкомаз но. Николай Мусалимовлэн верамезъя, та ужен вырыны быгатозы Медициная кун академиысь но Удмурт кун университетысь студентъёс. Угось синпелет та учреждениослэсь кыдёкын ик уз сылы. Оло, удмурт азьветлӥсьёслы синпелетъёсты, Наговицынлэсьсэ лыдэ басьтыса но, чакласа возён понна нимысьтыз шефство тупатоно? Угось памятникъёс пуктыны куриськом, нош котырзэс чылкыт возьыны, дунъяны кытӥяз ум быгатӥське.</p>
<p>Оргкомитетын вераськонъёс ӝот-ӝот мынӥзы. Номыр ӧз ке люкеты, туэ сӥзьыл Ижкарын Т. Борисовлы синпелет сылоз ни.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Елена Панфилова.</strong></p>
<p style="text-align: right;"><strong>Туспуктӥз Владимир Беломорских.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/02/%d1%82%d1%80%d0%be%d0%ba%d0%b0%d0%b9-%d1%81%d1%8b%d0%bb%d1%8d-%d0%b8%d0%bd%d0%b8-%d0%bc%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%be%d0%b9%d1%8b%d0%bd/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Сюрес возьматэ удмурт луэммы</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/02/%d1%81%d1%8e%d1%80%d0%b5%d1%81-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%8c%d0%bc%d0%b0%d1%82%d1%8d-%d1%83%d0%b4%d0%bc%d1%83%d1%80%d1%82-%d0%bb%d1%83%d1%8d%d0%bc%d0%bc%d1%8b/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/02/%d1%81%d1%8e%d1%80%d0%b5%d1%81-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%8c%d0%bc%d0%b0%d1%82%d1%8d-%d1%83%d0%b4%d0%bc%d1%83%d1%80%d1%82-%d0%bb%d1%83%d1%8d%d0%bc%d0%bc%d1%8b/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 08 Feb 2012 04:55:08 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Удмуртлык]]></category>
		<category><![CDATA[Кузебай Герд]]></category>
		<category><![CDATA[Пичи Пурга]]></category>
		<category><![CDATA[Сьӧлта]]></category>
		<category><![CDATA[УдГУ]]></category>
		<category><![CDATA[Школа]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2246</guid>
		<description><![CDATA[Кылем арня вискын ортчиз удмурт кылъя но литературая олимпиада. Отчы сюлэсь трос нылпиос пыриськизы. Республикаысьтымы сяна, визьзэс сыназы Марий Элысь, Башкортостанысь, Татарстанысь удмурт кылэз дышетӥсь нылпиос. Та нуналэ элькунысьтымы Кузебай Герд нимо гимназие вазь ӵукна ик люкаськыны кутскизы олимпиадае пыриськисьёс. Котькудӥзлэн возьматэмез потӥз: анай кылме мон тодӥсько, соин данъяськисько! - Олимпиадае сюрон гинэ но мон [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="attachment_2247" class="wp-caption aligncenter" style="width: 470px"><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/02/17-7.jpg" rel="lightbox[2246]"><img class="size-full wp-image-2247" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/02/17-7.jpg" alt="" width="460" height="321" /></a><p class="wp-caption-text">Вадим Давыдовлы бадӟым вормон вайиз анай кыл.</p></div>
<p><strong>Кылем арня вискын ортчиз удмурт кылъя но литературая олимпиада. Отчы сюлэсь трос нылпиос пыриськизы. Республикаысьтымы сяна, визьзэс сыназы Марий Элысь, Башкортостанысь, Татарстанысь удмурт кылэз дышетӥсь нылпиос.</strong></p>
<p>Та нуналэ элькунысьтымы Кузебай Герд нимо гимназие вазь ӵукна ик люкаськыны кутскизы олимпиадае пыриськисьёс. Котькудӥзлэн возьматэмез потӥз: анай кылме мон тодӥсько, соин данъяськисько!</p>
<p>- Олимпиадае сюрон гинэ но мон понна пичияк вормон ни, &#8211; шуиз Пичи Пурга ёросысь Норья шор ёзо школаысь Марина Дозорова. &#8211; Угось татчы вуэмлэсь азьло ми ёросысьтымы удмурт кылэз дышетӥсьёс куспын вожвылъяським на, соос пӧлысь 8 устооссэ бырйизы, пӧлазы мон но шеди.</p>
<p>Сьӧлта ёросысь удмурт кылъя дышетӥсьёслэн огазеяськонэнызы кивалтӥсь Людмила Решетникова куинь нылъёсты сьӧраз ваем. Соос озьы ик ёросазы радъяськем ӵошатсконын вормисе потэмъёс.</p>
<p>- Жаляса верано, Сьӧлта палъёсын удмурт кыллэн пушъеменыз ушъяськыны ум быгатӥське, &#8211; шуэ дышетӥсь. &#8211; Семьяосын ӟучгес верасько. Озьы ке но таӵе ӵошатсконъёслэсь палэнтӥськеммы уг поты. Пиналъёсмы вормон ӧз басьтэ ке но, соос валало: анай кылмы кужмо, со уз быры&#8230;</p>
<p>Улон возьматэ: удмурт кылъя но литературая олимпиадаосы пыриськись егитъёс пӧлысь тросэз берло лыкто Удмурт кун университетысь филология факультетэ. Но мукет азе но соос кошко ке, урод шат?</p>
<p>- Удмурт инженеръёс, удмурт эмъясьёс, удмурт артистъёс&#8230; Ваньмыз соос &#8211; асьме калыкмылэн осконэз, &#8211; ужрадэз усьтыса, вераз удмурт филология факультетлэн деканэз Любовь Фёдорова. &#8211; Милям факультетмы пыр потэмъёс но дышетӥсьын гинэ уг ужало, соос асьсэды пӧртэм удысъёсын шедьто: вань журналистъёс, ужбергатӥсьёс, библиотекарьёс&#8230;</p>
<p>Нялтас вераса, олимпиадаын нырысетӥ вить инты басьтӥсьёс удмурт факультетэ капчиенгес пырыны быгатозы &#8211; удмурт кылъя но литературая экзамен соос уз сётэ ни. Таос пӧлы шедизы 11-тӥ классэз йылпумъясьёс: Кузебай Герд гимназиысь Вадим Давыдов, Татарстанысь Балтасиысь Кристина Макарова, Алнаш черкогуртысь Мария Орлова, Алнаш ёросысь Муважиысь Татьяна Сперанских но Пичи Пурга ёросысь Кечолысь Нелли Купцова. Нош Вадим Давыдов олимпиадаын 1-тӥ инты басьтэмез понна сӥлы каремын луоз на Удмуртилэн Президентэзлэн грантэныз &#8211; 30 сюрс манетэн!</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Элина Кумачёва.</strong></p>
<p style="text-align: right;"><strong>Туспуктӥз Владимир Беломорских.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/02/%d1%81%d1%8e%d1%80%d0%b5%d1%81-%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%8c%d0%bc%d0%b0%d1%82%d1%8d-%d1%83%d0%b4%d0%bc%d1%83%d1%80%d1%82-%d0%bb%d1%83%d1%8d%d0%bc%d0%bc%d1%8b/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
	</channel>
</rss>

