﻿<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Удмурт дунне &#187; Бакча</title>
	<atom:link href="http://udmdunne.ru/category/%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba%d0%b5%d1%82/%d0%b1%d0%b0%d0%ba%d1%87%d0%b0/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://udmdunne.ru</link>
	<description></description>
	<lastBuildDate>Fri, 18 May 2012 05:04:35 +0000</lastBuildDate>
	<language>en</language>
	<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>http://wordpress.org/?v=3.2.1</generator>
		<item>
		<title>Тушмонась будосъёс</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/03/%d1%82%d1%83%d1%88%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%8c-%d0%b1%d1%83%d0%b4%d0%be%d1%81%d1%8a%d1%91%d1%81/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/03/%d1%82%d1%83%d1%88%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%8c-%d0%b1%d1%83%d0%b4%d0%be%d1%81%d1%8a%d1%91%d1%81/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 21 Mar 2012 06:26:17 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Бакча]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2576</guid>
		<description><![CDATA[Будосъёс ог-огенызы юн герӟаськемын. Улон понна соос пӧртэм амалъёсын нюръясько &#8211; бускельёсынызы эшъясько яке тушмонало. Артэ интыяськем будосъёслэсь но микроорганизмъёслэсь азинсконзэс лябӟытон понна сиёнлы, югытлы, вулы нюръяськонын будосъёс вӧлмыто пӧртэм лулпырыос &#8211; антибиотикъёс, фитонцидъёс, ферментъёс. Наукаын со нимаське аллелопатия. Лулпырыослэн мукет будосъёсты макем зол зӥбемзы яке азинскыны юрттэмзы котыр ласянь эскерымтэ на. Куд-огез бускельёсызлы азинскон [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="attachment_2577" class="wp-caption aligncenter" style="width: 470px"><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/03/39-1.jpg" rel="lightbox[2576]"><img class="size-full wp-image-2577" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2012/03/39-1.jpg" alt="" width="460" height="284" /></a><p class="wp-caption-text">Шайтантурын но душестурын выжыоссэс пыдло лэзё.</p></div>
<p><strong>Будосъёс ог-огенызы юн герӟаськемын. Улон понна соос пӧртэм амалъёсын нюръясько &#8211; бускельёсынызы эшъясько яке тушмонало.</strong></p>
<p>Артэ интыяськем будосъёслэсь но микроорганизмъёслэсь азинсконзэс лябӟытон понна сиёнлы, югытлы, вулы нюръяськонын будосъёс вӧлмыто пӧртэм лулпырыос &#8211; антибиотикъёс, фитонцидъёс, ферментъёс. Наукаын со нимаське аллелопатия.</p>
<p>Лулпырыослэн мукет будосъёсты макем зол зӥбемзы яке азинскыны юрттэмзы котыр ласянь эскерымтэ на. Куд-огез бускельёсызлы азинскон кужым сётэ. Кылсярысь, ческыт зыно турынъёс &#8211; писэйтурын (валериана), петрушка, базилик, укроп, шалфей &#8211; бакча сиёнъёс понна ӟеч бускельёс луо. Унябей (одуванчик) ӝогомытэ писпуосын но куакъёсын будӥсь емышъёслэсь кисьманзэс. Куаро салатэн артэ будӥсь сугон кышкатэ кибылиосты (тля).</p>
<p>Зынъёсъя тупамзэс чаклам сяна, лыдэ басьтыны кулэ будослэсь музъемез начармытэмзэ. Кубистаез уг яра виноградэн артэ мерттыны, фасолез &#8211; чабеен, мятаез &#8211; кӧжы выжыысь будосъёсын артэ. Грецкой мульы, каштан (конской), роза, сирень садын будӥсь вань емышо писпуосын кыл шедьтыны уг быгато.</p>
<p>Емышо писпуос эшъяськысалзы кызьпуэн, тыпыен, тополен, беризен. Но 10 метрлэсь матын медаз будэ соос &#8211; ву понна нюръяськонын садысь писпуос трослы лябесь. Музъемез тӧлъёслэсь сайян понна кыр писпуосты мерттоно 10-12 метр кеме. Тополь но кызьпу вӧлмыто будосъёслы азинскыны юрттӥсь, соин ӵош ик изъянтӥсь микроорганизмъёсты лябӟытӥсь лулпырыос &#8211; фитонцидъёс. Но кызьпуос бордазы кыско бӧчыосты, нош таосыз бакча сиёнъёслы но будосъёслы изъян вайыны быгатозы.</p>
<p>Ӟег, йыды, чабей, сьӧд­чабей сад-бакчаез утёзы куд-ог пумо жаг турынлэсь: шайтантурынлэсь (овсюга), шашылэсь но мукетъёсызлэсь. Ӟегез толлы бакчае кизьыса, музъемез кулэтэм будосъёслэсь утёды, ӟечлыксэ умоятоды.</p>
<p>Сад-бакча возисьёс озьы ик тодыны кулэ: емышо писпуосты но куакъёсты мерттыны уг яра выжыеныз порем мукет будосъёс интые. Отчы трос люкаськемын фенол вещество, нош со пинал пушъетэз изъянтыны быгатоз.</p>
<p>Куд-ог будосъёс яд вӧл­мыто, соин валче мукетъёссэ выжытэм быдто. Сыӵеос пӧлы пыртыны луоз душестурынэз (ястребинка). Одӥг аръем турынъёслы соос будыны уг сёто, пасьтана вӧлмо.</p>
<p>Будосъёс озьы ик нюръясько сиён, ву, югыт понна. Та учыре но кудӥзлы ке кужмогес луыны юрттэ лулпырыос вӧлмытэмез. Будос выжыос мукетъёссэ ядо ватсэтъёсынызы вормыны туртто. Кылсярысь, тыпыен, бадьпуэн, тополен артэ будӥсь сезьы, сема, кукуруза, гордкушман, фасоль трослы лябӟо.</p>
<p>Ядо ватсэтъёсты тужгес трос вӧлмыто жаг турынъёслэн выжыоссы. Соос пӧлысь пусйыны луоз ожмонтурынэз (пырей), курытпотэз (полынь). Будосъёслэсь будонзэс ӝегомытэ убое кельтэм жаг турын но, сисьмыса уг ке вуы. Уката ик луоё музъеме кӧсэн копаны сюре ке.</p>
<p>Будосъёслэн лулпырыос висъямзы но бакча сиёнъёслэсь будонзэс лябӟытэмзы сярысь трос гинэ гожъямын. Соос ваньмыз сяменгес пыкъясько калык веранъёс вылэ. Сад-бакча возисьёслэн кема аръёс ӵоже чакламъёссылы оскыны луэ. Кылсярысь, кресс-салатлэн но фенхельлэн бакча сиёнъёсты лябӟытӥсь кужымзы кемаласен тодмо ни. Нош сугонлэн но чесноклэн бобы выжыысь будосъёсын тупамтэзы пумысен меӵак соглаш кариськеме уг луы.</p>
<p>Кӧжылэн кубистаен но картофкаен тупамтэзы пумысен но юанъёс кылдо. Малпасько, таослэн удалтонзы герӟаськемын куазен но макем трос артэ мерттэмын пӧртэм выжыысь будосъёс. Соин ик аллелопатияя дэмланъёслы пумозяз оскиськыны кулэез ӧвӧл. Мон тае верасько аслам опытэя но. Сад-бакча ужпумъёслы сӥзем газетысь лыдӟи: эмезьпу выжы медаз вӧлмы шуыса, котыраз чеснок мерттоно. Оскалтӥ озьы карыса. Но та амал мыным нокыӵе пайда ӧз вайы.</p>
<p>Одӥг интыын кема аръёс пукетыса, будос выжыос музъемез начармыто. Кулэ луись ватсэтъёс но сиён тырмымтэен, озьы ик ядо ватсэтъёс люкаськемен, кема аръем будосъёс лябӟо яке палэнэгес выжы лэзё. Будосъёслэсь лябӟемзэс валаны луэ, коркан будӥсь сяськаосты чакласа но. Соин ик горшокысь сюез ӵемысь вошъяно.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Александр Фёдоров, профессор, </strong></p>
<p style="text-align: right;"><strong>Наукая Удмурт центрысь будосъёсъя</strong></p>
<p style="text-align: right;"><strong>отделэн кивалтӥсь.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/03/%d1%82%d1%83%d1%88%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%8c-%d0%b1%d1%83%d0%b4%d0%be%d1%81%d1%8a%d1%91%d1%81/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Лыдӟись дэмла</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%bb%d1%8b%d0%b4%d3%9f%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d0%b4%d1%8d%d0%bc%d0%bb%d0%b0/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%bb%d1%8b%d0%b4%d3%9f%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d0%b4%d1%8d%d0%bc%d0%bb%d0%b0/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 01 Feb 2012 07:13:40 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Бакча]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2210</guid>
		<description><![CDATA[Куазь тулыс пала берытске ни, соин валче асьсэды тодазы вайыто бакча ужъёс. Ижын улӥсь Клавдия Вахрушева бакча ужъёсъя аслэсьтыз дэмланъёссэ ӵектэ. Писпуос иземысь сайкало Февраль. 2-тӥ тулыспалэ кизисько пӧсьтурын но баклажан. Толэзь пумын мынӥсько сад-бакчае, бодыен шуккылыса, кӧлэмысь сайкатӥсько писпуосты. Кузь падӟаез лымы вылэ куштӥсько но со кузя ветлӥсько писпуос котыртӥ. Лымы трос усемын ке, [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Куазь тулыс пала берытске ни, соин валче асьсэды тодазы вайыто бакча ужъёс. Ижын улӥсь Клавдия Вахрушева бакча ужъёсъя аслэсьтыз дэмланъёссэ ӵектэ.</strong></p>
<h2 style="text-align: center;">Писпуос иземысь сайкало</h2>
<p>Февраль. 2-тӥ тулыспалэ кизисько пӧсьтурын но баклажан. Толэзь пумын мынӥсько сад-бакчае, бодыен шуккылыса, кӧлэмысь сайкатӥсько писпуосты. Кузь падӟаез лымы вылэ куштӥсько но со кузя ветлӥсько писпуос котыртӥ. Лымы трос усемын ке, писпуэ тубаны каньыл. Куаръёс уг люкето, вань изъянэз адӟиське. Тужгес кырыжам но меӵ будӥсь вайёсты вандӥсько.</p>
<p>Вандэм бервылэз та ужъёслы тупась буёлэн зырасько, сад варез толалтэ уг кутӥськы. Исьнерен сузясько пурысьтам но вожектэм интыоссэ. Пилиськем бервылъёсы кисьтӥсько кизер пияла. Водоэмульсионной буёлэз ПВА клеен сураса, лымыысь потэм писпу модосъёсты зырасько.</p>
<h2 style="text-align: center;">Нымы-кибыослы &#8211; пӧсь мунчо</h2>
<p>Март. 14-тӥ южтолэзе кизисько помидор. Майонез банкаосы быдэн одӥген мерттӥсько огреч &#8211; Клавдия сортэз, аслам нимыя. Со мыным туж кельше: кӧмыз векчи, сиыны но небыт, сылалтыны но яра.</p>
<p>Садэ мыныса, теплицаосы лымы куясько. Сӥзьыл ик сое дасясько мерттӥськыны. Ведраосын сылэ кӧс сьӧд сюй.</p>
<p>Емышо куакъёс котырысь лымыез лёгасько, собере будосъёсты кисьтасько пӧсь вуэн. Лымы куяса, выльысь лёгасько. Пертчисько керттэтъёсты: вайёсты чигемлэсь утён понна сӥзьыл думылӥ. Южтолэзь пумын коркам кизисько кема пушйись сяськаосты, арбуз но дыня.</p>
<h2 style="text-align: center;">Лымы шуна, сугон вожектэ</h2>
<p>Апрель. Оштолэзе мон садам улӥсько ни. Нырысь нуналъёсаз ик теплицае кизисько кидысэн сугон но редис. Вож турынъёсты дуртӥз гинэ кизисько, медаз люкетэ мерттӥськыны. Кезьытъёс ортчем бере сугонэз, йылтӥз ӧжытак вандыса, убое шер гинэ &#8211; одӥген-одӥген &#8211; мерттӥсько.</p>
<p>Со вакытэ потэ убое сӥзьыл мерттэм векчи сугонэ. Теплицаысез но вожен сиыны будэ ини. Куазь шуныт улэ ке, южтолэзе квартираям мерттэм огрече толэзь пумын емыш сётэ.</p>
<p>Усьтӥсько виноградэз, толйись сяськаосты. Лымы быремъя тӧдьмасько вань писпуосты &#8211; шунды сиос медаз изъянтэ сулзэ.</p>
<h2 style="text-align: center;">Выжы сётӥсь пучы</h2>
<p>Май. Куартолэзе эскерисько но вандӥсько писпуосысь но куакъёсысь кынмем вайёсты. Вань будосъёсты пазясько нымы-кибыослэсь утись суретъёсын. Теплицае кизисько кубиста, нош убоосы &#8211; ӵужкушман, редис. Дыр вуиз куакъёслэсь вайёссэс выжыятыны. Шонер будӥсь кык аръем ваез быдэсак вандӥсько но кӧнялы ке люкисько.</p>
<p>Котькуд люкетэ быдэн вить пучы (почка) кельтӥсько. Ваез, лымшор пала кырыжтыса, сюе согисько &#8211; кык пучыез музъем вылэ кыле. Пытсасько пластик посудаен, пыдэссэ вандыса. Та амалэн выжыятӥсько крыжовникез, сутэрез, пунысутэрез (жимолость).</p>
<p>Тазьы ик вӧлмытӥсько розаосты, но куаръяськемзы бере гинэ. Куинь куарзэ музъем вылэ кельтӥсько, ньыльзэ, ӝыныозяз вандыса, сюе согисько.</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%bb%d1%8b%d0%b4%d3%9f%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d0%b4%d1%8d%d0%bc%d0%bb%d0%b0/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Вуэз сюпсись Шунды</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%b2%d1%83%d1%8d%d0%b7-%d1%81%d1%8e%d0%bf%d1%81%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%88%d1%83%d0%bd%d0%b4%d1%8b/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%b2%d1%83%d1%8d%d0%b7-%d1%81%d1%8e%d0%bf%d1%81%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%88%d1%83%d0%bd%d0%b4%d1%8b/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 01 Feb 2012 07:10:41 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Бакча]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=2207</guid>
		<description><![CDATA[Шундыӝужан палась астрологъёслэн календарьзыя 2012-тӥ ар ортчоз Меркурий планеталэн кузёяськемез улсын. Гурт удысэз со палэнтӥгес ортчоз, кылем арысь Венераен ӵошатыса. Чакламъёсъя таяз арын шуг-секытъёс кылдыны быгатозы, куазь вошъяськемен: кӧс нуналъёсты шуак зор-котъёс воштозы, нош кезьытэз &#8211; пӧсь нуналъёс. Но тросгес кӧс улоз. Шундылэн золос пиштэменыз, будосъёсты тросгес кисьтано луоз. Феврале, кык пол кутскыса, кезьытскылоз. Мартлэн [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Шундыӝужан палась астрологъёслэн календарьзыя 2012-тӥ ар ортчоз Меркурий планеталэн кузёяськемез улсын. Гурт удысэз со палэнтӥгес ортчоз, кылем арысь Венераен ӵошатыса.</strong></p>
<p>Чакламъёсъя таяз арын шуг-секытъёс кылдыны быгатозы, куазь вошъяськемен: кӧс нуналъёсты шуак зор-котъёс воштозы, нош кезьытэз &#8211; пӧсь нуналъёс. Но тросгес кӧс улоз. Шундылэн золос пиштэменыз, будосъёсты тросгес кисьтано луоз.</p>
<p>Феврале, кык пол кутскыса, кезьытскылоз. Мартлэн кыкетӥ ӝыныяз шунытскоз, апрель пумын но майлэн кутсконаз кезьыт луоз. Гужем кӧс улоз, но дырын-дырын сильзор кисьтоз. Сӥзьыл вазь кынтоз, но декабрёзь кӧс возиськоз. Тол кутскоз мур лымыен.</p>
<p>Таяз арын тужгес но удалтозы йыды, сезьы, етӥн, кӧжы, укроп, петрушка. Эмъюм турынъёс пӧлысь ӟечгес пушъёзы писэйтурын (валериана), гондырпытьы (девясил), серыпу (бузина), чабрец, тӧдьысяська (ромашка) но мукетъёсыз.</p>
<p>Кылем арын изъянтӥсь нымы-кибыослы куазь туж удалтӥз, туэ но соос трос вӧлмозы, кузьылиос одолёзы. Будосъёслы шуг-секытъёс кылдытозы паласькись висёнъёс но. Соин сюлмаськонъёс таяз арлы йылозы. Писпуосты но бакча сиёнъёсты дыраз утёно изъянтӥсь кибылиослэсь но висёнъёслэсь.</p>
<p>Китай календарья 2012-тӥ ар &#8211; вуын улӥсь Лыз Драконлэн арез. Таин валче вулэн кужымез юрттыны кулэ ӟеч урожай басьтыны. Бакча ужъёс сярысь ке верано, Дракон понна валтӥсь интыын ӟечлык гинэ ӧвӧл, со яратэ чеберез но. Озьыен, убоосты но будосъёсты лад-лад радъяно, синъёсты мед шумпоттозы.</p>
<p>Улӥын сётэм кизён-мерттӥськон календарь вылэ пыкъяськыса, чаклалэ выль толэзь ӝужамез но тыр толэзез, будӥсь но пичиясь толэзез. Выль толэзь но тыр толэзь ӝужаку но ӝужам бере 12 часлы азьло но 12 часлы бергес мерттӥськыны уг яра. Но, интыысь куазез, музъемез, ӟеч кидысэз, будосъёсты, ваньмон дырез чакласа, та ужъёсты берлолы кельтонэз но ӧвӧл &#8211; дэмланъёс сётэмын Музъем шарлэн быдэс уйпал люкетэзлы. Но одно ик ӟеч мылкыдын ужано.</p>
<p>Выль толэзь дыръя будосъёслэн кужымзы, соклэн ветлонэз, выжые лэзиське. Та вакытэ бичаны луоз музъем пушкын будӥсь емышъёсты, писпу вайёсты вандылоно, нош кизён-мерттонлэсь возиськоно. Тыр толэзе будос сокъёс емышъёсты, куаръёсты кужмоято. Та вакытэ бичано музъемлэн вылӥяз будӥсь емышъёсты. Будӥсь толэзе мерттоно писпу, куак, сяська, бакча емышъёс &#8211; ваньзэ, мар вылланьын кисьма. Пичиясь толэзе мерттоно выжыен удась бакча сиёнъёсты но толйисьёссэ.</p>
<p>Толэзь будэмез, пичиямез чаклам сяна, Зодиак пусъёсты эскероно &#8211; таиз уката но кулэгес. Будосъёс тужгес но кисьмало, будо, Толэзь тупа ке Скорпионлэн, Телецлэн яке Раклэн знакъёсазы. Пайда уг сёто Лев, Овен, Водолей. Мукетъёсызлэн кужымзы та ар понна шоро-куспо.</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Александр Фёдоров.</strong></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2012/02/%d0%b2%d1%83%d1%8d%d0%b7-%d1%81%d1%8e%d0%bf%d1%81%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%88%d1%83%d0%bd%d0%b4%d1%8b/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Ческыт сиськись чеснок</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2011/10/%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%ba%d1%8b%d1%82-%d1%81%d0%b8%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%bd%d0%be%d0%ba/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2011/10/%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%ba%d1%8b%d1%82-%d1%81%d0%b8%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%bd%d0%be%d0%ba/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 12 Oct 2011 08:24:23 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Бакча]]></category>
		<category><![CDATA[Берекет]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=931</guid>
		<description><![CDATA[Тол чеснокез мерттыны тыршоно 10-тӥ октябрёзь. Берегес кыльыса, со выжыяськыны уз вутты, кезьытъёс вуыса, бырыны быгатоз. Чеснокез одӥг интые кема аръёс ӵоже мерттыны уг яра, музъемлэн ӟечлыкез та будос понна лябӟе. Умойгес луоз огреч, кабачок, вазь вуись кубиста бервылын будэтыса. Нош сугон но картофка мерттэм интыысь со аслыз тупась висён шедьтыны быгатоз. Чеснок яратэ гыбедо [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em>Тол чеснокез мерттыны тыршоно 10-т</em></strong><strong><em>ӥ</em></strong><strong><em> октябрёзь. Берегес кыльыса, со выжыяськыны уз вутты, кезьытъёс вуыса, бырыны быгатоз. Чеснокез од</em></strong><strong><em>ӥ</em></strong><strong><em>г интые кема аръёс </em></strong><strong><em>ӵ</em></strong><strong><em>оже мерттыны уг яра, музъемлэн </em></strong><strong><em>ӟ</em></strong><strong><em>ечлыкез та будос понна ляб</em></strong><strong><em>ӟ</em></strong><strong><em>е. Умойгес луоз огреч, кабачок, вазь вуись кубиста бервылын будэтыса. Нош сугон но картофка мерттэм интыысь со аслыз тупась висён шедьтыны быгатоз. </em></strong></p>
<p>Чеснок яратэ гыбедо но кыедо (сисьтыса вӧлдоно) музъемез. Уката ик ӟеч сиёнлы кулэяське тулыс, сое валаны луэ куар йылъёсыз ӵужектэмъя. Сыӵе дыръя йылтыны луоз азотэн узыр удобрение. Но та амал котьку дыръя уг юртты. Соин ик, чеснокез сӥзьыл мерттыку, гутёе пызьнано «Сударушка» яке «Рязаночка» удобрениез, соос узыр пӧртэм микроэлементъёсын.</p>
<p>Уката но пайдаё луоз, мерттон азьын чеснок пилетъёсты одӥг уй-нуналлы та удобрениослэн ик лябыт (2 процентъем) суретазы котыса. Куаръёсыз но ӵужектыны уз сётске, емышез но таза луоз. Тужгес ик та амал пайдаё, чеснокез мерттонэн беромиды ке. Удобрение интые, шуныт вуэ суралтыны луоз пенез.</p>
<p>Мерттыны быръёно тужгес таза пилетъёсты. Висисьёссэ но шуккиськыны шедемъёссэ палэнтоно. Согоно 4 сантиметр мурдалае, висказы 5-8 сантиметр кельтыса, нош чуръёс вискы &#8211; 20 сантиметр.</p>
<p>Туала вакытэ тужгес ӟеч выжы чеснокъёс пӧлы пыро: Юбилейной, Грибовской, Дубковской, Муромец, Петровской. Кытысь соосты шедьтоно? Быгатӥськоды асьтэос будэтыны кидыс йыръёслэсь (бульбочкаослэсь). Таоссэ умойгес луоз тулыс мерттыса, тол ӵоже кидыс ӟечгес юнмалоз. Апрель пумын, лымы шунаса, кизьыны луоз ни.</p>
<p style="text-align: right;" align="right"><em><strong>Венедикт Дадыкин,</strong></em></p>
<p style="text-align: right;"><em><strong>тодосчи, агроном.</strong></em></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2011/10/%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%ba%d1%8b%d1%82-%d1%81%d0%b8%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%bd%d0%be%d0%ba/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Улмопуын будэ… губи</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2011/10/%d1%83%d0%bb%d0%bc%d0%be%d0%bf%d1%83%d1%8b%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b4%d1%8d%e2%80%a6-%d0%b3%d1%83%d0%b1%d0%b8/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2011/10/%d1%83%d0%bb%d0%bc%d0%be%d0%bf%d1%83%d1%8b%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b4%d1%8d%e2%80%a6-%d0%b3%d1%83%d0%b1%d0%b8/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 12 Oct 2011 08:23:14 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Бакча]]></category>
		<category><![CDATA[Берекет]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=929</guid>
		<description><![CDATA[Нырысьсэ таӵе губиез адӟыса, пайми. Амало адями тунсыко киуж малпам, кожай. Угось нылыным сӥзьыллы быдэ, бакча сиёнъёслэсь кыӵе ке арбери лэсьтыса, нылпи садэ нуиськом. Лякылэм интыоссэ утчаса, киям кема бергатӥ аспӧртэм губиез. Нокыӵе вурыссэ ӧй шедьты. Паймемме адӟыса, тодмое серекъяса учкиз шорам: декоративной тыква, пе, со. Та будос 4 метрозь кыстӥськыны быгатэ. Емышез трос мед [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2011/10/152-8.jpg" rel="lightbox[929]"><img class="aligncenter size-full wp-image-930" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2011/10/152-8.jpg" alt="" width="460" height="303" /></a>Нырысьсэ та</em></strong><strong><em>ӵ</em></strong><strong><em>е губиез ад</em></strong><strong><em>ӟ</em></strong><strong><em>ыса, пайми. Амало адями тунсыко киуж малпам, кожай. Угось нылыным с</em></strong><strong><em>ӥ</em></strong><strong><em>зьыллы быдэ, бакча сиёнъёслэсь кы</em></strong><strong><em>ӵ</em></strong><strong><em>е ке арбери лэсьтыса, нылпи садэ нуиськом. Лякылэм интыоссэ утчаса, киям кема бергат</em></strong><strong><em>ӥ</em></strong><strong><em> асп</em></strong><strong><em>ӧ</em></strong><strong><em>ртэм губиез. Нокы</em></strong><strong><em>ӵ</em></strong><strong><em>е вурыссэ </em></strong><strong><em>ӧ</em></strong><strong><em>й шедьты.</em></strong></p>
<p>Паймемме адӟыса, тодмое серекъяса учкиз шорам: декоративной тыква, пе, со.</p>
<p>Та будос 4 метрозь кыстӥськыны быгатэ. Емышез трос мед луоз шуыса, оштолэзе ик корка кизёно. Ульчае поттоно инвожолэн нырысетӥ нуналъёсаз. Чаклаське: декоративной тыкваез мерттыны уг яра огшорыезлы матэ, малы ке шуоно емышъёсты курытэсь луозы. «Губиез» интыяны луэ кенер дуръёсы, корка вӧзы. Мыйыкъёсыныз кырмиськыса, со зол возиське нимысьтыз шуккылэм ӵогъёс бордын но. Бакчаяды вань ке куасьмем улмопуды, куштыны эн дыртэ, мерттэ бордаз та будосэз. Писпу кузя тубыса, сӥзьыл пал со шумпоттоз йӧспӧртэм емышъёсыныз асьтэды но, нылпиостэс но. Паймытоз бускельёстэс.</p>
<p>Та йӧспӧртэм будосэз утялтыны туж капчи: киськано, уроно, куд-ог дыръя котыртӥз сюйзэ мудоно. Озьы ик «губи» шумпотэ кыед вуэн удэмлы. Тросэзлы тунсыко, та емышез сиыны яра-а шуыса. Та пумысен пӧртэм малпанъёс: кин ке шуэ, пинал дыръязы яра, кин ке &#8211; уг. Мон малпасько, чеберлы будэтэмез синэз мед шумпоттоз, нош кӧтмес тыром дышеменыз тыкваен.</p>
<p>Сӥзьыл кынтэмлэсь азьло емышъёсты октоно, куасьтоно. Кибашлы адямиос таӵе губиослэсь пӧртэм арбериос лэсьто: ӵашаос, вазаос, шкатулкаос. Вылаз суредаса, лакен но шобыртыны луэ.  Оскалтэ тӥ но. Бордады одно ик ӧте нылпиостэс.</p>
<p>Нош мон вуоно арын емышъёслэсь арбери лэсьтон пумысен йырме тӥяса уг улы. Нуо бакчаямы будэтэм губимес.</p>
<p style="text-align: right;" align="right"><em><strong>Лариса Новикова. </strong></em></p>
<p style="text-align: right;"><em><strong>Туспукт</strong><strong>ӥ</strong><strong>з Владимир Беломорских</strong><strong>.</strong></em></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2011/10/%d1%83%d0%bb%d0%bc%d0%be%d0%bf%d1%83%d1%8b%d0%bd-%d0%b1%d1%83%d0%b4%d1%8d%e2%80%a6-%d0%b3%d1%83%d0%b1%d0%b8/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Куатаськись чия</title>
		<link>http://udmdunne.ru/2011/10/%d0%ba%d1%83%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%87%d0%b8%d1%8f/</link>
		<comments>http://udmdunne.ru/2011/10/%d0%ba%d1%83%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%87%d0%b8%d1%8f/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 12 Oct 2011 08:21:13 +0000</pubDate>
		<dc:creator>sergo</dc:creator>
				<category><![CDATA[Бакча]]></category>
		<category><![CDATA[Берекет]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://udmdunne.ru/?p=927</guid>
		<description><![CDATA[Вишня &#8211; сад будэтӥсьёслэн одӥгез яратоно писпузы. Емышъёсаз адямилы кулэ луись трос ватсэтъёсыз вань, куд-огзэ мукет будосъёсысь уд но шедьты. Жаляса верано, асьме шаерысь куд-ог интыосын та писпулэн емышъёсыз котьку уг удалто. Будослэн улон аръёсыз но кема уг кыстӥсько, дыр ортчыса, емыш но ӧжытгес сётэ. Соин ик чияпулы нимысьтыз саклык висьяно. Будос яратэ шунытэз, югытэз [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em><a class="highslide" onclick="return vz.expand(this)" href="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2011/10/152-5.jpg" rel="lightbox[927]"><img class="aligncenter size-full wp-image-928" title="" src="http://udmdunne.ru/wp-content/uploads/2011/10/152-5.jpg" alt="" width="460" height="307" /></a>Вишня &#8211; сад будэт</em></strong><strong><em>ӥ</em></strong><strong><em>сьёслэн од</em></strong><strong><em>ӥ</em></strong><strong><em>гез яратоно писпузы. Емышъёсаз адямилы кулэ луись трос ватсэтъёсыз вань, куд-огзэ мукет будосъёсысь уд но шедьты. Жаляса верано, асьме шаерысь куд-ог интыосын та писпулэн емышъёсыз котьку уг удалто. Будослэн улон аръёсыз но кема уг кыст</em></strong><strong><em>ӥ</em></strong><strong><em>сько, дыр ортчыса, емыш но </em></strong><strong><em>ӧ</em></strong><strong><em>жытгес сётэ. Соин ик чияпулы нимысьтыз саклык висьяно.</em></strong></p>
<p>Будос яратэ шунытэз, югытэз но вӧлмытэз, тае чакласа ик инты быръёно. Пеймыт азе яке писпуослэн саюлазы сюрыса, вишня висьыны кутске, ӵемысь бырыны шеде. Писпуэз мерттоно 3-4 метр вис карыса. Со яратэ горд сюё музъемез. Гуэз 100х60 сантиметр пасьта копано, куиньмос люкетсэ тырмытоно гыбедэн, ватсано удобрениос. Горд сюё но начар музъеме ватсано 15-20 килограмм гыбед, 200-400 грамм суперфосфат но 40-50 грамм калий удобрение. Берлозэ воштыны луоз 500-600 грамм пенен. Музъемлэсь чырссэ чакласа, 0,5-1,0 килограмм изваска йылтоно на.</p>
<p>Мерттыны ӵектӥсько одӥг аръем, юн модосо будосэз тулыс яке сӥзьыл. Контейнерын будэтэмез  гужем но ӟеч выжыяськоз. Мульыё емышен писпуос ярато тулыс мерттэмез, бычыоссы усьтӥськытозь, сотэк будос кема курадӟоз.</p>
<p>Привить карем чияпулэсь выжы чыртызэ (корневая шейка) 2-4 сантиметрлы кыре кельтоно, берло со ачиз музъем валлин  лазегалоз. Нош писпу вӧзысь басьтэм пинал будосъёслэсь выжы чыртызэс 8-10 сантиметр мурдалае согоно. Мерттэм будосэз вуэн кисьтоно, вылтӥз ӟеч сюй вӧлдоно. Музъем небыт  мед возиськоз, ялан киськано, уроно.</p>
<p>Вишнялэн выжыосыз пыдло  уг пыро, оглом 10-40 сантиметр кеме вӧлско. Соин ик котырысьтыз музъемез 7-10 сантиметр мурдалае гинэ небӟытоно. Вишнялэсь урдэс вайёссэ вандылыны кулэ, кельтоно валтӥсьёссэ гинэ. ӝуждалазыя соосты одӥг кузьдагес кароно &#8211; шор  модослэсь 15-20 сантиметрлы вакчиятоно. Мултэссэ вайёсты трослы вакчиятоно яке модос валлин вандоно. Чияпуэз шератоно, мерттэм бере ар ортчыса, бычыосыз усьтӥськемлэсь азьло. Нырысь араз будыны сётско  пинал модосъёслэн вылӥ бычыоссы гинэ. Будослэсь йылзэ вакчиятыса, урдэс вайёс куасьмыны шедьтозы, пинал писпу туж каллен будоз.</p>
<p>Мерттэм бере ньыль-вить ар ӵоже будослэсь вайёссэ тубатэн-тубатэн вандылоно. Куак выллем будослэн модосаз 7-8-ысен 10-12-озь валтӥсь вайзэ кельтоно, нош писпу выллемаз &#8211; 5-8 валтӥсь вайзэ. Пинал будосъёслэсь валтӥсь вайёссэ вакчиятыны уг яра, мултэс трос урдэс вайёс кылдозы.</p>
<p>Пинал дыръязы, озьы ик берло аръёсы чияпулэсь вайёссэ шератъяны кулэ. Нырысь ик утялтоно шор модослы валлин будӥсьёссэ, тугаськемъёссэ, мултэс кузьёссэ но уллань лэзиськемъёссэ. Писпуэз трос интыетӥ ранӟытэмлэсь возиськоно, уката ик чакласа вакчиятоно валтӥсь вайёссэ. Бадӟым, кема бурмись яраос писпуосты лябӟыто. Будосъёс озьы ӝоггес кынмыны шедё яке висёнлы сётско. Соин ик куд-ог вайёсты шор модосозь утялтоно ӧвӧл, вакчиятоно ӟечгес интыяськем бычыозь. Октябрь толэзьлэн пумаз &#8211; ноябрьлэн кутсконаз чияпулэсь модоссэ но валтӥсь вайёссэ тӧдьманы кулэ.</p>
<h2 align="center"><strong>Асьме улослы тупась сортъёс</strong></h2>
<p><strong>Владимирской.</strong> Вашкала ӟуч выжы. Емышез вуэмъя &#8211; шоро-куспо. Уг сётскы кынмыны. Сяськазэ сюрелатон понна мукет будос кулэ, тужгес но тупало Любской но Шубинка сортъёс. Емыш сётэ мерттэм бере 4-5 ар ортчыса. Будэ 3 метрозь, котрес вайёс кылдытэ. Емышъёсыз сьӧдмыт-гордэсь, шӧмзыя чырсалэс-ческытэсь.</p>
<p><strong>Жуковской.</strong> Емышъёсыз бер вуо. Будэ 3-3,5 метрозь, вайёсыз мыдланес пирамида кылдыто, аръёс ортчемъя котырес луо. Сяськаосыз ӵемысь кынмыны шедё, емыш сётэмезъя шоро-куспоос пӧлы пыре. Емышъёсыз бадӟымесь, сюлэмлы кельшо, ческытэсь, пеймыт-гордэсь. Дунъяське шӧмыз понна, уг сётскы нелькиськыны.</p>
<p><strong>Любской.</strong> Вашкала ӟуч выжы, мукет нимыз &#8211; Апухтинской. Туж вӧлмемын сад будэтӥсьёс пӧлын. Котькуд аре трос емыш сётэ. Вуэ бер, сюрела ас понназ (самоплодной). Емыш сётыны кутске, мерттэм бере 3-4 ар ортчыса. Вишняен шумпоттэ 13-15 ар ӵоже, одӥг писпу 10-15 килограмм емыш сётыны быгатоз. ӝуждалаез 2-2,5 метрозь луэ. Писпулэн модосэз кезьытъёсты секытэнгес чида, нош емышо сяськаосыз уггес кынмо. Емышъёсыз бадӟымесь, сюлэмлы кельшо, пеймыт-гордэсь. Шӧмыз ӵакыт, чырсалэс. Кутӥське компотлы яке варення пӧзьтыны. Та выжыез яратэ коккомикоз висён.</p>
<p><strong>Нижнекамской.</strong> Емышез вуэмъя &#8211; шоро-куспо, уг сётскы кезьытъёслы. ӝуждалаезъя &#8211; 1,5-2 метръем. Трос емыш сётэ. Емышъёсыз пеймыт-гордэсь, шоро-куспо быдӟалаё, чырсалэс-ческыт шӧмо. Уг сётскы коккомикоз висёнлы.</p>
<p><strong>Шоколадница.</strong> ӝуждалаез 2-2,5 метр. Сюрела ас понназ. Одӥг писпу 11,5 килограмм емыш сётэ. Емышез пеймыт-льӧль, чырсалэс-ческыт, котькытчы кутӥське. Висёнъёслы но кезьытъёслы уггес сётскы.</p>
<p><strong>Стандарт Урала.</strong> Емыш сётэ котькуд ар, кынмонлы уг сётскы. Емышъёсыз бадӟымесь, кельшо сяртчылы. Куэз яркыт-горд, чилясь, пушкыз &#8211; югыт-льӧль, шӧмыз чырсалэс. Емышез кисьма августлэн кутсконаз, уг усьылы. Будэ 2 метрозь, паськыт ваё. Модосэз но бычыосыз кезьытъёслэсь уг кышкало.</p>
<p align="right"><em><strong>Александр Фёдоров,   </strong></em></p>
<p align="right"><em><strong>тодосчи.</strong></em></p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://udmdunne.ru/2011/10/%d0%ba%d1%83%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%81%d1%8c%d0%ba%d0%b8%d1%81%d1%8c-%d1%87%d0%b8%d1%8f/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
	</channel>
</rss>

